onderwijsethiek.nl

De Nationale Ombudsman behandelt in zijn Jaarverslag 2006 het spanningsveld tussen rechtmatigheid en behoorlijkheid. In veel klachten over het handelen van overheids­organen gaat het om het probleem dat ze zich wel aan de regels houden, maar dat ze die op onbehoorlijke wijze toepassen. De Ombudsman toetst die klachten aan de Behoorlijk­heidswijzer. Openbare universiteiten en hogescholen vallen onder de jurisdictie van de Ombudsman, maar hij krijgt uit die sector weinig klachten binnen. Mag men daaruit opmaken dat studenten behoorlijk behandeld worden?
Lees verder … (PDF)

Een meerderheid van de Tweede Kamer vindt dat ook het onderwijs van particuliere scholen die niet door de overheid bekostigd worden, aan minimale kwaliteitseisen moet voldoen (voorpagina De Volkskrant 28-3-2007).  Als de Onderwijsinspectie de interne kwaliteitszorg van een school onvoldoende acht, moeten de ouders naar een andere school uitkijken: anders krijgen ze de leerplichtambtenaar aan hun broek. Door de wetswijziging die nu op stapel staat, worden vooral radicale vernieuwings­experimenten zoals van Iederwijs getroffen.
Lees verder … (PDF)

Gesteld: ik ben een rechtenstudente en ik heb een werkstuk geschreven over tentamenfraude en plagiaat. In dat werkstuk staat de volgende volzin. De Werkgroep Plagiaat (2006) van de Universiteit Utrecht is van oordeel dat het knippen en plakken van teksten van het internet zonder aanhalingstekens en verwijzing een vorm van plagiaat is. Verdien ik, rechtenstudente, in dat geval een tuchtrechtelijke berisping wegens het plegen van plagiaat?
Lees verder … (PDF)

In de Journal of College & Character (februari 2007) staat een artikel over ‘academic ethics’. Jacqueline Klein geeft een overzicht van recente Amerikaanse literatuur. Ze bepleit dat onderwijsethiek meer aandacht krijgt in de opleiding van a.s. docenten en onderzoekers. Volgens haar zou het helpen als daarbij ook concrete casussen ter discussie gesteld worden. Ze verwijst bijvoorbeeld naar het Casebook van Keith-Spiegel et al. (2e editie, 2002). In dat verband kan trouwens ook Dilemmas in teaching van Anson et al. (1998) worden genoemd.

Minister Plasterk heeft aangekondigd dat studenten in de eerste vijf jaar van hun studie bij de rijksoverheid telkens een langlopende lening mogen sluiten om hun jaarlijks verschuldigde collegegeld (1500 euro) te betalen. De tijd die ze nodig hadden om via bijbaantjes dat geld te verdienen, kunnen ze nu in hun studie steken. Hun risico op studievertraging wordt aldus gereduceerd. Door zo’n (rentedragende!) lening verhoog je evenwel de studieschuld die je later zal moeten terugbetalen. Dat is geen probleem als je zodoende in de officiële opleidingsduur het diploma kunt verwerven. Maar voor hoevelen is dat weggelegd?
Lees verder … (PDF)

Zowel de PvdA als het CDA en de VVD hadden hun kiezers beloofd dat allochtone peuters bij gebleken taalachterstand extra taalles krijgen. De verplichte taaltoets was aangekaart in de motie-Rutte. Sharon Dijksma, de nieuwe staatssecretaris van Onderwijs, gaat daar werk van maken (De Volkskrant 15-3-2007). Haar plan is dat op de consultatiebureaus in de vier grote steden (althans in de achterstandswijken aldaar) een taaltoets Nederlands wordt afgenomen. Als peuters te laag scoren worden ze verplicht naar taalles gestuurd. Hun leerplicht wordt dus met twee jaar vervroegd. Ik zie het al voor me. Een Brits echtpaar, woonachtig in de Utrechtse wijk Kanalen­eiland, wil zijn kinderen Engelstalig opvoeden. Hun eerste kind, een driejarige peuter, zakt voor de taaltoets, maar zij weigeren het naar Nederlandse les te sturen. Daarmee halen ze zich boetes van de Leerplichtambtenaar op de hals. Met hun tweede kind, een zuigeling nog, gaan ze voortaan niet meer naar het consultatiebureau. En ze vragen zich in gemoede af of ze hier in Nederland eigenlijk nog in een rechtsstaat leven.
Lees verder … (PDF)

Wat een prachtig artikel van Margo Trappenburg in Vrij Nederland (24-2-2007)! Het is de neerslag van de Den Uyl Lezing over de ethiek van de publieke sector die ze in december hield. Ze heeft het over de verantwoordelijkheid van de professionals in het onderwijs en in de gezondheidszorg. Professioneel handelen wordt ondermijnd door het ‘moderne’ idee dat professionele organisaties normale marktpartijen zijn, die de oren zonder voorbehoud moeten laten hangen naar de vraag van hun klanten (leerlingen, studenten, patiënten). De beroepsethiek van de verantwoordelijke professional dreigt te worden vervangen door marktgericht denken en public relations management. Haar boodschap is: maatschappelijke veranderingen zijn vaak nodig maar ze kunnen doldraaien. In dat geval moeten professionals de rug recht houden. De maatschappelijke elites moeten niet met alle winden meewaaien.

Op verzoek van de studentenorganisatie ISO heeft de Nederlandse Reclame Code Commissie (RCC) zich uitgesproken over de wervende studievoorlichting van de Hogeschool van Amsterdam. De hogeschool mag geen reclame voor de swingende ‘opleiding Fashion & Branding’ maken als dat in werkelijkheid slechts een tweejarige afstudeerrichting van de vierjarige opleiding Technische Commerciële Confectie­kunde is (De Volkskrant 12-3-2007). De RCC heeft de gewraakte studievoorlichting uitsluitend getoetst aan de Reclamecode: een bedrijf mag geen misleidende reclame voor zijn producten maken. Maar een met belastinggeld gefinancierde onderwijs­instelling is niet zomaar een bedrijf, doch een ‘maatschappelijke onderneming’. Haar handelen moet tevens worden getoetst aan de onderwijsethiek: het behoort tot haar zorgplichten dat zij aanstaande studenten via haar studievoorlichting helpt om gefundeerde keuzes te maken.
Lees verder … (PDF)

Najaar 2006 kwam het boek Academic Ethics uit, onder redactie van Robin Barrow en Patrick Keeney. Een omvangrijke bloemlezing van artikelen, eerder gepubliceerd door allerlei auteurs. Het kost ruim 200 euro, maar je kunt het ook lenen in sommige wetenschappelijke bibliotheken. Het gaat over ethische aspecten van het handelen van universiteiten/hogescholen en van hun medewerkers. Hier is het ISBN-nummer en de inhoudsopgave.

Onderwijsinstellingen oefenen macht over hun leerlingen of studenten uit. Dat wordt gereguleerd door wetten, regelingen en contracten, en door de professionele beroepsethiek. Een pregnant voorbeeld van machtsuitoefening is als een leerling van school wordt gestuurd. In het hoger onderwijs wordt dat een iudicium abeundi of – eufemistisch – een bindend studieadvies genoemd. Als een student in het eerste studiejaar niet genoeg studiepunten heeft gehaald, wordt hij (zij) uit de opleiding verwijderd, behoudens overmacht of persoonlijke omstandigheden. Dat wordt gerechtvaardigd door een veronderstelde studie-ongeschiktheid. Maar de hogeronderwijswet die nu op stapel staat, opent de mogelijkheid studenten ook op grond van veronderstelde beroeps-ongeschiktheid de laan uit te sturen.
Lees verder … (PDF)