onderwijsethiek.nl

Wie de leerling liefheeft, zo heet het recente boek van Astrid Boon, die als ortho­pedagoge verbonden is aan veertien middelbare scholen in Amsterdam en omgeving. Zij heeft ‘t dan over klassenmanagement, en meer in het bijzonder over de bestrijding van normoverschrijdend gedrag van leerlingen. Volgens haar gaat men er te snel toe over lastige leerlingen de klas uit te sturen, te schorsen of zelfs naar het speciaal onderwijs te verwijzen. Er moeten volgens haar strakke grenzen worden gesteld, en als die na de nodige waarschuwing overschreden worden, moet de leraar het klassieke lik-op-stuk beleid voeren: laat ze, bij wijze van werkstraf, strafregels schrijven!
Lees verder… (PDF)

In een artikel van Gerard Reijn (De Volkskrant 19-5-2007) wordt de geestelijke vader van Het Nieuwe Leren, Robert-Jan Simons, geciteerd. Hij stelt dat Het Nieuwe Leren (HNL) vooral bedacht is om drie opleidingsdoelen te realiseren:

• optimalisering van het vermogen om samen te werken (getraind door samenwerkend leren);
• optimalisering van het probleemoplossend vermogen (getraind door competentiegericht, context-rijk, praktijkgericht leren); en
• optimalisering van het vermogen om levenslang te leren (getraind door zelfverantwoordelijk leren).

Simons heeft niet zozeer de pretentie dat HNL effectiever is om kennis over te brengen, maar veeleer om leerlingen/studenten te helpen deze drie basale competenties te verwerven, die in het traditionele onderwijs verwaarloosd worden. Hij waarschuwt dat de didactische principes van Het Nieuwe Leren met wijsheid moeten worden toegepast. Die waarschuwing kan ook aldus worden verwoord: trek de HNL-medicijnen niet onbedachtzaam uit de doos, maar lees eerst de bijsluiter! Het Nieuwe Leren is geen panacee, maar een aanvulling op het didactische instrumentarium dat moet worden ingezet om oude en nieuwe opleidingsdoelen te bereiken.
Lees verder … (PDF)

In zijn afscheidscollege ‘De bachelor-masterstructuur op de schop’ (UvA 26-4-2007) bepleit Hans van Hout, hoogleraar Onderwijskunde, een nieuw personeelsbeleid binnen de universiteit. Het onderwijs in de bacheloropleiding lijdt onder de dubbele loyaliteit van docenten. Als ze toegewijd onderwijs geven, doen ze zichzelf tekort. Want bij de periodieke personeelsbeoordeling worden ze voornamelijk op hun onderzoekscompetenties en -prestaties afgerekend. Het probleem van de geringe betrokkenheid van wetenschappelijk personeel bij onderwijstaken werd eerder onderzocht door Joanna Daudt (2003). Volgens Van Hout moeten docenten betere kansen krijgen om een onderwijscarrière te maken binnen de universiteit. Maar als hij dat echt wil, zou de dubbelfunctie van docent-onderzoeker moeten worden afgeschaft. Laat medewerkers solliciteren naar de enkelvoudige functie van (parttime of fulltime) docent en/of naar de enkelvoudige functie van (parttime of fulltime) onderzoeker. Zodoende kan een slechte personeelsbeoordeling van de docent niet door goede prestaties van de onderzoeker gecompenseerd worden. Van professionele beroepsbeoefenaars wordt verwacht dat ze toegewijd zijn aan hun maatschappelijke opdracht. Die eis blijft een holle frase zolang men van de fictie uitgaat dat de docent-onderzoeker één geïntegreerde professie uitoefent.

Men vindt het immoreel om inbreuk te maken op de integriteit van het stoffelijk over­schot van een overledene. Een haarlokje mag je bewaren om de overledene te gedenken, maar méér ook niet. Het verwijderen van gouden kiezen wordt immoreel geacht, ook al is de erfgenaam nog zo nooddurftig. En kannibalisme is ontoelaatbaar, ook al heb je nog zo’n honger.
Er zijn evenwel een paar uitzonderingen. De lijkschouwer onderzoekt de doods­oorzaak als een misdaad vermoed wordt. De onderzoeker opent het dode lichaam in naam van de medische wetenschap. Studenten kunnen op snijzaal hun anatomisch inzicht vergroten. En de arts verwijdert organen met het oog op transplantaties. Die uitzonderingen zijn met allerlei rechtswaarborgen omgeven: medische proto­collen, de opdracht van de rechter-commissaris, de uitdrukkelijke toestemming van de betrokkene of de nabestaanden.
Maar aan die uitdrukkelijke toestemming wordt tegenwoordig naarstig getornd. Zo geldt in België een omgekeerde bewijslast: orgaanverwijdering is toegestaan tenzij de betrokkene daartegen uitdrukkelijk bezwaar heeft aangetekend. Zover is het in Nederland nog niet, doch met de voorwaarde van informed consent wordt de hand gelicht. Op de middelbare scholen wordt regelrechte propaganda bedreven om leerlingen tot het tekenen van een donorverklaring te bewegen.
Lees verder … (PDF)

Columniste Aleid Truijens heeft vroeger lesgegeven op het HBO. Ze schrijft een ironisch stukje over Het Nieuwe Leren, en met name over de verdeling van ver­antwoordelijkheden tussen student, hulpdocent/coach en  professional (De Volkskrant 12-5-2007). Als men de verantwoordelijkheden van elke partij in een eigen kolom weergeeft, dan vreest zij dat de derde, professionele kolom in de praktijk van Het Nieuwe Leren nagenoeg leeg blijft.
Lees verder … (PDF)

Reportage in NRC-Handelsblad (5-5-2007): Er wordt door leerlingen in het voort­gezet onderwijs op brede schaal gefraudeerd bij het maken van werkstukken; het komt vaak voor dat werkstukken door de ouders gemaakt worden. Maar leerlingen menen dat hun geen blaam treft: de opgedragen werkstukken zijn hoegenaamd niet leerzaam. Ze krijgen van de leraar een cijfer, maar niet de inhoudelijke begeleiding en feedback die van een toegewijde professional verwacht mag worden.
Nog een reportage (De Volkskrant 8-5-2007): De meeste scholen van voortgezet onderwijs nemen het niet zo nauw met het voorgeschreven aantal lesuren; leerlingen krijgen minder uren per week en minder weken per jaar dan in de schoolgids is aan­gekondigd. Dat er teveel lessen uitvallen, wordt ook door de Inspectie geconstateerd. Maar ouders verwijten de school bovendien dat ze het tegenover de Inspectie door creatief boekhouden doet voorkomen dat ‘t allemaal heel erg meevalt.
Wat hebben deze twee berichten met elkaar gemeen? Dat ouders (en leerlingen?) niet langer het vertrouwen hebben dat de school een community of integrity in stand tracht te houden. Als zij zelf niet meer bereid of in staat is gewekte verwachtingen te honoreren, dan wordt haar eis dat leerlingen integer handelen een holle frase. De school moet het goede voorbeeld geven. Als zij dat niet kan, moet zij aan de bel trekken.

Op 1 mei stuurde de staatssecretaris van OCW het Berenschot­rapport De kracht van het herontwerp naar de Tweede Kamer: een onderzoek naar de succes­factoren en risico’s van het herontwerp MBO. Eén van de genoemde risico­factoren is dat ettelijke generaties MBO-studenten, als proefkonijnen, gedupeerd worden door kwaliteits­gebreken in de prille experimenten met competentie­gericht onderwijs. Wat kan in ethisch opzicht worden gezegd over de verantwoorde­lijk­heden van een onderwijs­instelling jegens proefkonijnen?
Lees verder … (PDF)

Een competentiegerichte opleiding vereist competentiegerichte examinering. Daar weten docenten soms nog niet goed raad mee. In zijn didactische autobiografie worden door Van Kralingen (2006) vijf casussen gepresenteerd waarin een ont­hutsend beeld wordt geschetst van de desoriëntatie van docenten en studenten. De casussen spelen in de leraarsopleiding binnen het HBO. De emeritus-hoogleraar Arnold Heertje meent dat deze HBO-sector niet meer geloofwaardig is en dat alle leraarsopleidingen geconcentreerd moeten worden in de universiteiten (KRO-TV Goedemorgen Nederland 3-5-2007). Of hebben de leraarsopleidingen in het HBO gewoon wat meer tijd nodig om de kloof tussen de schone theorie en de weerbarstige praktijk van hun competentiegerichte onderwijs te dichten?
Lees verder … (PDF)