Een jaar onderwijsethiek (2008)

Wes Holleman | 31-12-2008 | permalink

De website Onderwijsethiek.nl is nu twee jaar in de lucht. De inhoudsopgave 2008 treft je HIER aan. Als je een interessante casus opstuurt, zal ik er graag over schrijven. En als je wil reageren op postings of onjuistheden wil rechtzetten, wees welkom. Stuur je casus of reactie per e-mail naar de eindredactie (zie Colofon). En mocht je, vanuit je belangstelling voor de onderwijsethiek, zelf willen publiceren op deze website, geef je dan als medewerker op.

Een goede school: risicomijdend en goedkoop?

Wes Holleman | 29-12-2008 | permalink

Wat is een goede school? Middelbare scholen krijgen tegenwoordig sterren voor elke schoolsoort die zij aanbieden, enigszins vergelijkbaar met de sterren van de Michelin-gids. Op basis van een ‘opbrengstenkaart’ geeft de onderwijsinspectie één tot drie sterren (onvoldoende – voldoende – excellent); en bij het dagblad Trouw kan men vijf sterren verwerven (slecht – onvoldoende – gemiddeld – goed – zeer goed). Er worden vier criteria aangelegd: a) een niet te laag gemiddeld cijfer voor het centraal examen (CE); b) een niet te groot verschil tussen het gemiddeld cijfer van het schoolexamen t.o.v. dat van het CE; c) een acceptabel slaagpercentage, waarbij de leerlingen die klas 3 of hoger doubleren als gezakt worden geteld (100% = alle leerlingen die klas 3 van de betrokken schoolsoort instromen); en d) een acceptabel rendement van de onderbouw (klas 1 en 2 van de school als geheel), d.w.z. niet te veel zittenblijvers, niet te veel ‘dalers’ (die bij de start van klas 3 een lagere schoolsoort volgen dan de basis­school geadviseerd heeft), en niet te weinig ‘klimmers’ (die het advies van de basis­school overtroffen hebben).
Een schoolsoort krijgt van de inspectie twee sterren (een voldoende) als zij op minimaal drie van deze vier criteria voldoende scoort. En als men op alle vier criteria ruim-voldoende scoort, kent de inspectie drie sterren toe. De vraag is nu: kunnen ouders aan het toegekende aantal sterren aflezen hoe goed een middelbare school is? Nee, zegt Aleid Truijens (De Volkskrant 23/12/2008) en daar draagt ze overtuigende argumenten voor aan.
Lees verder … (PDF)

GTC Code of Conduct and Practice

Wes Holleman | 27-12-2008 | 8 Reacties » | permalink

De General Teaching Council for England (GTCE) heeft in concept een nieuwe gedragscode voor leraren opgesteld. De definitieve versie moet najaar 2009 van kracht worden. Een controversieel element is dat leraren als rolmodel voor leerlingen fungeren en daarom ook buiten schooltijd van onbesproken gedrag moeten zijn. De bestaande code dateert van maart 2006.
De GTCE, gestart in 2000, houdt een register van bevoegde leraren bij, waarin iedere Engelse leraar zich moet laten registreren. Wie zich niet aan de gedragscode houdt, kan uit het register worden geschrapt. Ook leraren in opleiding vallen onder de regis­tratieplicht.

PvdA over de nieuwe Nederlanders:
verdeeld verleden, gedeelde toekomst

Wes Holleman | 26-12-2008 | 1 Reactie » | permalink

Hoe moet de Nederlandse overheid zich opstellen tegenover de nieuwe Nederlanders? Dat is zo ongeveer de vraagstelling van de Resolutie ‘Integratie’ die de PvdA onlangs in concept gepubliceerd heeft voor haar partijcongres van 14 maart 2009. We zullen de PvdA-ideeën hier vooral bekijken vanuit de optiek van het onderwijs- en jeugd­beleid. Maar om te beginnen moeten we nagaan wat de PvdA onder nieuwe Neder­landers verstaat.
Lees verder … (PDF)

Poolse leerlingen op Nederlandse scholen

Wes Holleman | 24-12-2008 | 1 Reactie » | permalink

1. Mogen kinderen van arbeidsmigranten, afkomstig uit de Europese Unie, gratis naar school? Ja, maar deze allochtone leerlingen moeten wel zo snel mogelijk Nederlands leren, eventueel via een schakelklas, want Nederlands is in principe de enige voertaal op Nederlandse scholen.
2. Moet de Nederlandse overheid bevorderen dat ze zich tevens bekwamen in de beheersing van hun moedertaal? Ja, zegt de Europese richtlijn 77/486/EEG, die sinds 1977 van kracht is: het gastland neemt ‘in samenwerking met (het herkomstland), passende maatregelen om te bevorderen dat, in coördinatie met het normale onder­wijs, onderwijs in de moedertaal en de cultuur van het (herkomstland) wordt ver­strekt.’ Maar de Nederlandse overheid doet daar niets aan. En het Kabinet heeft onlangs zijn standpunt nog eens op papier gezet: die richtlijn moet worden afgeschaft, want allochtone ouders (of hun herkomstlanden) moeten zelf maar voor buitenschools moedertaalonderwijs zorgen, als ze dat belangrijk vinden.
Lees verder … (PDF)

Lastige ouders of lastige problemen?

Wes Holleman | 23-12-2008 | permalink

Je kan tegenwoordig naar cursussen om te leren hoe je met lastige mensen moet omgaan: met lastige ouders, leerlingen, werknemers, klanten, burgers. Wat zou je daar leren? Ik hoop dat je daar in de eerste plaats leert hoe je samen lastige pro­blemen kunt aanpakken. Of leer je vooral wat je moet doen om je lastige tegen­stander ‘kalt zu stellen’? Neem nou die vader op een Dordtse basisschool (Algemeen Dagblad 18/12/2008). Hij maakte zich zorgen over de pesterij waarvan zijn zoontje het mikpunt was en over de reacties daarop van de leerkracht. Maar hij kreeg daarvoor naar zijn gevoel te weinig gehoor bij de school. Volgens de leerkracht lokte zoonlief de pesterij zelf uit. Maar volgens de vader lag het meer aan de leerkracht, die geen orde kon houden. De relatie met de school escaleerde en hij wilde een gesprek met het schoolhoofd. In de directiekamer trof hij tot zijn verbazing ook de wijkagent aan. Deze kondigde in de loop van het gesprek aan dat hij tegen de vader aangifte zou doen bij het meld- en adviespunt Kindermishandeling. Volgens de school en de politiewoordvoerder zat de wijkagent erbij om het gesprek te begeleiden en tussen vader en school te bemiddelen, maar zo’n aangifte is nou niet bepaald een handel­wijze die je van een mediator zou verwachten.
De centrale vraag blijft dus: hoe ga je met lastige problemen om? Is de politie onze beste vriend of kunnen we beter een échte mediator inschakelen? Of een deskundige buitenstaander als onafhankelijk adviseur? Of kom je al een heel eind als de school op eigen kracht constructieve gesprekken met de ouders aangaat? In het Nederlands Dagblad (20/12/2008) wordt aanbevolen problemen niet te laten escaleren: ga perio­diek bij alle ouders op huisbezoek, zowel in het primair als in de onderbouw van het secundair onderwijs.

Tentamens op zaterdag:
onderwijs als halfcontinu bedrijf

Wes Holleman | 22-12-2008 | 4 Reacties » | permalink

1. Verruiming van de bedrijfstijd. Moeten de openingstijden van onze voorzieningen (onderwijsgebouwen, biblio- en mediatheken, computerzalen, studieplekken, practi­cum­lokalen) worden verruimd om voltijd- en deeltijdstudenten gelegenheid te geven hun dagen en jaren optimaal te besteden? Moeten we hun ook buiten kantooruren en in de traditionele vakanties gelegenheid bieden onderwijs te volgen, tentamens af te leggen en stages te lopen?
2. Capaciteit van de voorzieningen. Moet de capaciteit van onze voorzieningen worden afgestemd op de vraag van studenten, zodat ze er gebruik van kunnen maken wanneer ze dat zelf wensen of behoeven? Of moeten ze met een geringere capaciteit genoegen nemen? We kunnen de gebruiksrechten zodanig distribueren dat gedurende de hele bedrijfstijd een rendabele bezettingsgraad gerealiseerd wordt. Maar op die manier kunnen sommige studenten een onprettig of ondoelmatig rooster krijgen.
3. Serviceniveau voor voltijdstudenten. Mogen voltijdstudenten van ons verwachten dat zij in de gelegenheid worden gesteld een onderwijs- en tentamenprogramma te volgen dat uitsluitend op werkdagen en binnen kantooruren verroosterd is?
Lees verder … (PDF)

Kwalificeren en socialiseren

Wes Holleman | 20-12-2008 | 1 Reactie » | permalink

Worden scholen overbelast? Ze worden met allerlei maatschappe­lijke verwachtingen geconfronteerd. Hoe kunnen ze daar verstandig en selectief mee omgaan? Die vraag tracht de Onderwijsraad te beantwoorden in zijn advies ‘Onderwijs en maatschappe­lijke verwachtingen’ (december 2008). De opstellers hebben zich onder meer laten voeden door een NIPO-enquête onder 500 onderwijsgevers.
Lees verder … (PDF)

Respecteren of onderschrijven

Wes Holleman | 18-12-2008 | 2 Reacties » | permalink

Een school mag een leerling weigeren als de ouders niet bereid zijn te verklaren dat ze haar grondslag zullen respecteren maar zij mag niet van hen eisen dat ze haar grond­slag onderschrijven. Dat was de strekking van de kamermotie die Jasper van Dijk (SP) vorige week indiende (Trouw 11/12/2008; Kamerverslag 11/12/2008). De motie is uiteraard verworpen, want in het regeerakkoord van Balkenende IV was afge­spro­ken dat de acceptatieplicht niet zou worden ingevoerd. Bovendien ging de motie verder dan het progressieve initiatiefvoorstel dat het parlement sinds 2005 op de plank heeft liggen (NTOR 2006-1 en 2007-1). Want in dat wetsontwerp wordt uitdrukkelijk een uitzondering gemaakt voor scholen die in hun toelatingsbeleid consequent en duurzaam eisen dat de confessionele grondslag van de school door de ouders onderschreven wordt.
Waar gaat het allemaal over? Vele scholen hechten aan hun vrijheid aspirant-leerlingen te weigeren die niet passen bij ‘ons soort mensen’ of bij de schoolcultuur die zij in stand willen houden. Dat speelt voor bijzondere scholen op confessionele grondslag, maar discriminatie op andere gronden ligt natuurlijk bij elke school op de loer. PvdA, SP, GroenLinks en D66 willen met hun wetsontwerp het recht op vrije schoolkeuze versterken, verkapte uitsluiting van leerlingen uit kansarme bevolkings­groepen bestrijden, en de etnische en sociaal-economische segregatie in het onderwijs tegengaan.

Moet de CITO-toets in februari?

Wes Holleman | 17-12-2008 | 3 Reacties » | permalink

Volgens Aleid Truijens (De Volkskrant 16/12/2008) is het goed dat de Eindtoets Basisonderwijs in februari wordt afgenomen, want scholieren hebben recht op een objectief oordeel. Maar ze heeft niet voldoende nagedacht over de functies van de CITO-toets. Waarover moet een objectief oordeel worden geveld?
Lees verder … (PDF)