onderwijsethiek.nl

In De Stentor (25/4/2008) bericht een blije vader over het Arbeids Ervarings Leren (AEL) op de VMBOt-afdeling van zijn zoon. De derdeklassers van het Almere College lopen een week stage bij een bedrijf of instelling en doen daarvan verslag in de klas. Iedereen enthousiast. Dat stukje loopbaangerichte vorming had vader gemist toen hij zelf op de mavo zat.
Een leerling die later het bedrijfsleven in wil, kiest een AEL-stage bij een bedrijf. En een leerling die een baan in de zorgsector ambieert, zal een stage bij een zorginstelling kiezen. Dat is andere koek dan de verplichte Maatschappelijke Stage (MS), 72 uur in het vrijwilligerswerk, die Balkenende-IV erdoor heeft gedrukt. De scholierenbond LAKS staat zeer kritisch tegenover het verplichte karakter van de MS. Welke leerdoe­len worden ermee nagestreefd en hoe wordt getoetst of deze bereikt zijn? Hoe wordt gewaarborgd dat scholieren er wijzer van worden en niet slechts zinloos uren draaien achter de biertap van hun eigen voetbalclub? Hoe groot is het risico dat de leerzame arbeidsstages uit het curriculum verdrongen worden of dat het reservoir van schaarse stageplaatsen voor arbeidsstages bij instellingen en bij de overheid wordt leeg­gezogen door de verplichte MS? Blogger Frank Rijneveen geeft daarvan overtuigende voorbeelden.

• Beroepscode Nederlands Instituut van Psychologen
• Beroepscode voor Biologen
• Gedragscode Leraar Lichamelijke Opvoeding
• Declaration of professional ethics (E.I. onderwijsvakbonden 2004)
• Declaration of professional ethics (Nederlandse vertaling)
• Code of Ethics NEA USA (Nederlandse vertaling)
• Gedragsregels voor artsen (Vademecum KNMG)
• Nationale Beroepscode Verpleegkundigen (2007)
• Nationale Beroepscode Verpleegkundigen (‘vertaling’ voor leraren)
• Beroepscode Verpleging FNV/CNV 2006
• Good health and good character (Nursery & Midwifery Council UK 2008)
• American Association of University Professors (AAUP): beleidsdocumenten

• Deontologische code (Vlaanderen)
• Ethische code Landelijke beroepsgroep voor intern begeleiders
• Gedragscode studieadviseurs LVSA
• Deontologische code voor begeleiders in het H.O (KU Leuven)
• Protocol Studentendecanen (Hogeschool Rotterdam)

Minister Plasterk heeft gisteren zijn standpunt geformuleerd over de geldigheids­duur van tentamens in het hoger onderwijs: faculteiten mogen zelf in hun onderwijs- en examen­regeling bepalen hoelang een positieve tentamen­uitslag geldig blijft. Is dat een verwerpelijk standpunt? Neem nou het keuzevak SVR (sociale-verzekerings­recht). Het is niet verwerpelijk dat faculteiten de geldigheids­duur van zo’n tentamen beperken. Iemand die tien jaar geleden SVR heeft afgelegd, weet niets van het actuele sociale-verzekeringsrecht, want inmiddels zijn bijna alle sociale verzekeringen drastisch gewijzigd. Een ‘eeuwige student’ die alsnog zijn diploma wil halen, kan niet volstaan met zijn oude tentamenbriefje: hij moet een aanvullend tentamen doen om zijn SVR-kennis up-to-date te brengen.
Maar in Nijmegen is nu een regeling ingevoerd waarin de geldigheidsduur niet afhankelijk is van de tentamendatum maar van het jaar van aankomst. Een vijfde­jaars student die vandaag zijn tentamenbriefje SVR heeft gehaald, kan het in september weer verscheuren, want alle afgelegde tentamens verliezen vijf jaar na de start van de studie hun geldigheid. De Uiterste Houdbaarheidsdatum van een pak melk is niet langer afhankelijk van de productiedatum, maar van de academische leeftijd van de consument. Minister Plasterk vindt het allemaal prima, ook al maken faculteiten oneigenlijk gebruik van hun bevoegdheden, in strijd met de oorspronke­lijke bedoelingen van de wetgever.
Wat valt hiertegen te doen? De Nijmeegse studenten kunnen massaal protest aan­tekenen bij de Onderwijsinspectie, die toezicht houdt op de rechtmatigheid van de lokale onderwijs- en examenregelingen. Maar het zou beter zijn als de Tweede Kamer het initiatief neemt tot een wetswijziging om de mazen van de wet te dichten waar de Radboud Universiteit doorheen meent te kunnen glippen. Zie ook ANS-online.

Beoordelen is mensenwerk. Daarom hebben leerlingen en studenten het recht in beroep te gaan tegen de uitslag van toetsen en tentamens. Een voorwaarde daartoe is dat ze inzage kunnen krijgen in het beoordeelde werk en in de eventuele beoordelings­sleutel. Maar mogen ze daar ook een fotokopie van (laten) maken? In Vlaanderen wel. Docenten hebben een overheidslicentie tot het afnemen van toetsen en tentamens en worden daarom ‘in functionele zin’ tot de overheid gerekend. Onderwijs­instellingen vallen sinds 2004 onder het decreet Openbaarheid van Bestuur. Dat geeft de Vlaamse burger recht op gemotiveerde beschikkingen en desgevraagd ook op een fotokopie van de onderliggende stukken. Bron: Schooldirect 9/4/2008.

De Universiteit Wageningen heeft een lijst gepubliceerd met de financiers van al haar bijzondere leerstoelen. Bovendien gaat zij bekijken of een openbaar Register Nevenfuncties van al haar hoogleraren haalbaar is (Resource 17/4/2008). Zo’n register kan bijdragen aan de handhaving van de professionele integriteit van onderzoekers en docenten. Het Hoger Onderwijs Persbureau (Ublad 17/4/2008a) bericht dat alle hoogleraren binnenkort het verzoek zullen krijgen hun bijbanen op basis van vrijwilligheid op de Wageningse website te zetten.
Binnen alle universiteiten wordt momenteel druk overlegd over de wenselijkheid van een openbaar Register Nevenfuncties (Ublad 17/4/2008b). De Universiteit van Amsterdam heeft daartoe reeds in 2006 het initiatief genomen. Het gaat de UvA om de nevenwerkzaamheden van iedere medewerker, althans voorzover deze niet zonder meer gerechtvaardigd kunnen worden door het dienstverband van de betrokkene. Het openbaar register omvat dus extern nevenwerk waarvoor uitdrukkelijke toestemming van de dienstleiding vereist is. Als de betrokkene zich tegen publicatie van zijn neven­werk verzet, wordt het niet in het openbaar register opgenomen. Maar eventueel kan dat voor de dienstleiding reden zijn dat nevenwerk niet toe te staan. Al met al heeft het Amsterdamse register een beperkte reikwijdte. En een andere vraag is waar en door wie het openbaar register geraadpleegd kan worden. Op deze zoekvraag geeft www.uva.nl geen antwoord.

Basisscholen op islamitische grondslag moeten recht doen aan ‘de Nederlandse (…) cultuur en tradities’. Dat staat in een recent gepubliceerd discussiestuk van de jongeren­organisatie van het CDA. Verscherpt toezicht van de Onderwijsinspectie op het islamitisch onderwijs is volgens de opstellers nodig om te controleren of de scho­len zich, zowel binnen als buiten de godsdienstlessen, ‘op een goede manier opstel­len over de Nederlandse democratische rechtsstaat en samenleving.’ Burger­schaps­vorming is essentieel en dat moet ook het aankweken van ‘een nationaal bewust­zijn en nationale loyaliteit’ omvatten. Afwijking van ‘de kernwaarden en -normen van (…) de democratische rechtsstaat‘ moet men niet tolereren. Maar de islam moet volgens de opstellers niet uit ‘het publieke domein’ geweerd worden, aangezien religie in principe kan bijdragen tot goed burgerschap.
Lees verder … (PDF)

De meeste pabo’s hebben bezwaar tegen het adaptieve karakter van de rekentoets in de propedeuse: ‘zij vinden dat een adaptieve [plaatsings-]toets verwarring schept bij studenten en stressverhogend werkt’. Dat staat in de Monitor Beleidsagenda Lerarenopleidingen 2005-2008 die de Onderwijsinspectie vandaag gepubliceerd heeft (p.35). Ook bericht de Inspectie dat de pabo’s, evenals in 2006/07, dit jaar zelf mogen bepalen of ze de officiële zakslaagnorm van de taaltoets in volle gestrengheid toepassen (p.33). Belangrijk nieuws is verder dat de Inspectie met zoveel woorden uitspreekt: ‘Het is niet reëel om te verwachten dat het taal- en rekenniveau van instromende studenten in 2009 zal zijn verbeterd;’ in afwijking van de plannen van het ministerie ligt ‘een voortzetting van de taal- en rekentoets [na het instroom­cohort-2008] daarmee in de rede’ (p.37). Ten slotte is de volgende passage in het inspectierapport vermeldenswaard. Bevestigd wordt dat slechts sommige pabo’s een paar studiepunten toekennen voor de participatie aan de remediërende programma’s en/of aan de bijbehorende toetsen (p.35). Deze constatering geeft de Inspectie geen aanleiding de alarmbel te luiden. Zij behoort te weten dat de wet niet toestaat gezakte studenten uit de opleiding te verwijderen, tenzij aan het voorbereiden en afleggen van de taal- en rekentoets studiepunten verbonden zijn. Als hoedster van de recht­matig­heid verzaakt zij dus haar plicht.

Minister Plasterk wil bevorderen dat elke universiteit een openbaar register van de nevenfuncties van haar hoogleraren bijhoudt (De Volkskrant 14/4/2008). Hij wil dus dat ze hun eigen gedragscode serieus nemen. De Nederlandse Gedragscode Weten­schapsbeoefening zegt immers: ‘De wetenschapsbeoefenaar laat zich bij zijn weten­schappelijke activiteiten leiden door geen ander belang dan het wetenschappelijk belang. Hij is altijd bereid zich daarvoor te verantwoorden. (…) Iedere universiteit registreert [daartoe] de voor de wetenschapsuitoefening relevante nevenfuncties van zijn werknemers. Dit register is bij voorkeur openbaar. Iedere aan een universiteit verbonden wetenschapsbeoefenaar stelt een actueel overzicht van zijn nevenfuncties ter beschikking ten behoeve van [deze] registratie.’ In dit verband wordt onder wetenschaps­beoefening verstaan: ‘wetenschappelijk onderwijs en onderzoek aan alle universiteiten in Nederland.’
Lees verder … (PDF)

Wie niet in vijf jaar de driejarige bacheloropleiding voltooit, moet vertrekken. Deze ‘B-in-5 regel’ is onlangs ingevoerd bij een vijftal opleidingen van de Radboud Universiteit (bedrijfswetenschappen, bestuurskunde, economie, politicologie, sociale geografie & planologie). Jasper van Dijk (SP) heeft daarover op 8 april kamervragen ingediend. De ‘B-in-5 regel’ houdt in dat de geldigheidsduur van de postpropedeu­ti­sche tentamens vervalt zodra de student vijf jaar bij de opleiding staat ingeschreven. Eerder was voor de propedeuse reeds een soortgelijke ‘P-in-2 regel’ van kracht geworden. De ‘M-in-2 regel’ voor de (eenjarige) masteropleidingen is iets soepeler: tentamenbriefjes blijven twee jaar geldig; en de deeltijders in de duale masteroplei­dingen worden nog coulanter behandeld (M-in-3).
Lees verder … (PDF)