onderwijsethiek.nl

(a) Wanneer ik als beeldend kunstenaar een afbeelding van de werkelijkheid maak, en ik laat me daarbij inspireren door het werk van een andere kunstenaar, pleeg ik dan fraude? Of meer in concreto, als een deel van mijn afbeelding identiek is aan het werk van een andere kunstenaar, ook qua materiaalgebruik en techniek, pleeg ik dan fraude? Moet ik op de achterzijde van mijn schilderij vermelden dat ik hem geciteerd heb? Of wordt er pas van fraude gesproken als ik zijn signatuur naboots en mijn werk als het zijne tracht te verkopen?
(b) Als ik een probleem oplos (bv. een wiskundig probleem) en ik gebruik daarbij algoritmes die door anderen ontwikkeld zijn, moet ik dan in een voetnoot de oor­spronkelijke auteur van zo’n algoritme vermelden (bv. Pythagoras). Pleeg ik fraude als ik die bronvermelding achterwege laat?
Dat is het soort vragen dat wordt opgeworpen door de Australische onderwijskundige Dale Spender (ge­citeerd door Andrew Trounson, 16/7/2008, die op zijn beurt ge­citeerd wordt door Wilfred Rubens, 27/7/2008).
Lees verder … (PDF)

In de eindtermen van het MBO, HBO en W.O. prijken tegenwoordig niet alleen vakspecifieke bekwaamheden, maar ook competenties op het gebied van samen­werken en communiceren, creativiteit, besluitvaardigheid, leiderschap, nieuws­gierigheid, etcetera. TUE-medewerker en BON-secretaris Paul Bezembinder vindt dat geen goed idee (Science Guide 19/6/2008). Hij kan dus niet volmondig instemmen met een NVAO-accreditatiekader waarin geëist wordt dat ‘de eindkwalificaties mede ontleend [zijn] aan de door (of in samenspraak met) het relevante beroepenveld opgestelde beroepsprofielen en/of beroepscompetenties’ en dat de gediplomeerde bijvoorbeeld in staat is ‘om informatie, ideeën en oplossingen over te brengen op een publiek bestaande uit specialisten of niet-specialisten.’ Bezembinder richt zijn pijlen niet op het streven dat studenten in hun studie gevormd worden op het gebied van algemene (c.q. academische) vaardigheden. Hij verzet zich tegen het idee dat dergelijke vaardigheden deel uitmaken van het examenprogramma en dat dus alleen diegenen het diploma verdienen die zich als Algemeen Bruikbare Werknemer gekwalificeerd hebben.
Lees verder … (PDF)

Ik heet Josef K. en ik ben 21 jaar. Ik zit in het derde jaar van de HBO-opleiding Communicatiemanagement. Op 20 april leverde ik de website in, die ik ontworpen had. Een gediplomeerde communicatiemanager moet namelijk ervaring hebben in het maken van websites. Op 19 mei ontving ik een brief van de voorzitter van de exa­men­commissie, waarin ik werd uitgenodigd voor een hoorzitting in verband met ‘on­regelmatigheden’ rond de ingeleverde website. Er stond niet bij om wat voor soort onregelmatigheden ‘t ging. Op de hoorzitting, 22 mei, kreeg ik te horen dat de ver­denking was gerezen dat ik de website door een onbekende derde, John Doe, had laten maken. Ik heb dat categorisch ontkend. Toen kreeg ik de opdracht om staande de vergadering een bepaald deel van de website opnieuw te produceren. Ik was in­middels helemaal van streek en bracht er weinig van terecht. De ICT-docent zat erbij en maakte nauwkeurig verslag van mijn zenuwachtige gehannes. Er zat trou­wens ook nog een derde figuur bij, die werd voorgesteld als ombudsman. De volgen­de dag kreeg ik van de examencommissie (of om precies te zijn: de examen­tucht­commissie) te horen dat ik wegens fraude een nul had gekregen en dat ik het programma­onder­deel volgend jaar moest overdoen. Ik was stupéfait. Het is toch al te dol dat ze alleen op basis van een vage verdenking en een knullige hoorzitting tot fraude besluiten? Ik tekende beroep aan bij de Interne Beroepscommissie van onze hogeschool, en ver­volgens bij de Vlaamse Raad voor Betwistingen, maar ik werd door beide instanties in het ongelijk gesteld.
Lees verder … (PDF)

Een orthodoxe moslimvader beklaagt zich over het feit dat zijn dochter op de basis­school gedwongen wordt na gymnastiekles samen met andere meisjes bloot te douchen, of in elk geval in bijzijn van blote meisjes te douchen. Volgens hem is dat in strijd met de islamitische geboden. Hij richt zich tot de Commissie Gelijke Behande­ling (CGB), maar deze acht zijn klacht ongegrond. Dat staat in de Oordelenbundel 2007 (p. 104 e.v.) die de CGB op 20 juni jongstleden gepubliceerd heeft. In de bundel worden ook rechtsgeleerde commentatoren aan het woord gelaten. Zo zetten Over­beeke & Vermeulen kritische kanttekeningen bij de bovengenoemde CGB-uitspraak: de commissie heeft volgens hen niet voldoende getoetst of de vader zich in redelijk­heid op islamitische geboden heeft kunnen beroepen.
Lees verder … (PDF)

De Haagse VVD-wethouder Sander Dekker roept de basisscholen op, getalenteerde kinderen met een achterstand in de Nederlandse taal naar een kopklas te verwijzen. Dat bericht Maaike Kraaijeveld in het Algemeen Dagblad (11/7/2008). Door hen in de gelegenheid te stellen groep 8 te doubleren, voorkomt men dat ze naar een te lage vervolgopleiding doorstromen. In de praktijk blijkt dat slechts 30 tot 40% van de veelbelovende achterstandsleerlingen een havo/vwo-advies krijgt. Na een intensief bijspijkerprogramma in ‘groep 9′, stroomt 70% naar havo/vwo door.

Bent u bereid zich in te spannen voor het (voort)bestaan van onafhankelijke univer­siteitsbladen? Dat was één van de kamervragen die Jasper van Dijk (SP) op 10 juni aan minister Plasterk (PvdA) stelde. Hij doelde op het Wageningse blad Resource (Trouw 31/5/2008). Daar valt heel wat op te zeggen. Van een sociaal-democraat mocht je een serieuze beschouwing verwachten over democratische checks and balances, over het belang van medezeggenschap van personeel en studenten en over horizontale verantwoording en kritische dialoog inzake het lokale onderwijs- en onderzoeksbeleid. Doch minister Plasterk beperkt zich tot het regenteske antwoord: ‘Het communicatiebeleid en de uitgave van periodieken behoren tot de bevoegdheid van universiteiten en hogescholen zelf’ maar ‘ik hecht groot belang aan de dialoog over maatschappij & wetenschap, waarbij uiteenlopende visies aan bod moeten kun­nen komen. Daaraan kan een universiteitsblad een belangrijke bijdrage leveren (…).’

Volkskrantcolumniste Saskia Stigter, docente Nederlands, schreef een ontboezeming over plagiaat (8/7/2008). Haar leerlingen googlen hun werkstukken bij elkaar en zij loopt een stijve nek en een muisarm op om hun plagiaat te ontmaskeren. Ze kreeg nogal wat lezersreacties, waaronder een verhelderende analyse van haar collega, Volkskrantblogger Hannes Minkema. Zijn stelling is dat Saskia-de-beoordelaar een symptoom bestrijdt van een probleem dat Saskia-de-leraar zelf tot op zekere hoogte had kunnen voorkomen: ze heeft in haar lessen verzuimd de leerlingen de ethiek van het brongebruik bij te brengen.
Lees verder … (PDF)

Op de website van Beter Onderwijs Nederland (BON) is een discussie op gang gekomen over de functie van een centraal register van leraren, naar aanleiding van overleg binnen de Stichting Beroepskwaliteit Leraren (SBL). Gisteren (8/7/2008) is in deze discussie een nieuw element ingebracht: de wenselijkheid van een professionele beroepscode.
Het idee van een centraal register werd geïntroduceerd door de Commissie Leraren (Rinnooy Kan) in haar rapport Leerkracht (september 2007, pp. 9, 23, 55). De SBL moest worden omgevormd tot een landelijke beroepsvereniging van bevoegde leraren, die haar leden registreert in een publiekrechtelijk erkend basisregister. Dat voorstel komt in de buurt van de General Teaching Council for England, die tevens een landelijke beroepscode kent. Het idee van een centraal register is door het kabinet overgenomen in het Actieplan Leerkracht (november 2007, p.16), echter zonder publiekrechtelijke status.
Wat de codificering van professionele rechten en verantwoordelijkheden betreft, denkt het kabinet (op.cit. p.21 e.v.) aan oplossingen op het niveau van de afzonder­lijke scholen of schoolbesturen. Men sluit daarbij aan bij de opties die de Onderwijs­raad in zijn advies Leraarschap is Eigenaarschap (september 2007) heeft geschetst (waaronder de optie van een lokaal Professioneel Statuut). In april 2008 heeft het ministerie in een convenant met de werknemers- en werkgevers­vertegenwoordi­gers afgesproken dat zij het initiatief zullen nemen om een Professioneel Statuut tot stand te brengen. De Algemene Onderwijs­bond (AOb) heeft sinds 2006 een concreet voorstel op de plank liggen. Maar zoals ook op de BON-site blijkt, gaat de discussie over beroepsethiek en kwaliteit van het professioneel handelen veel verder dan het maken van afspraken tussen werknemers en werkgevers. In mijn literatuurstudie Onderwijsethiek (p.133-145) heb ik getracht enige opvattingen daaromtrent in kaart te brengen.

Onze man in Teheran, NRC-correspondent Thomas Erdbrink, bericht dat Nederlandse onderwijs- en onderzoeksinstellingen, particulieren en bedrijven geen ‘gespeciali­seer­de vorming of opleiding’ aan personen van Iraanse nationaliteit mogen bieden waar­mee ze kennis verwerven die door de Islamitische Republiek Iran gebruikt zou kunnen worden bij de ontwikkeling en productie van kernwapensystemen. Dat heeft de Minister­raad op 4 juli besloten. Bacheloropleidingen uitgezonderd, geldt dit verbod voor alle soorten kennistransfer, ongeacht of deze binnen dan wel buiten de lands­grenzen wordt gedaan en ongeacht of de begunstigde tevens de Neder­landse natio­nali­teit bezit. Overtreding van dit verbod wordt gestraft door de Neder­landse rechter, tenzij de begunstigde via het OCW-ministerie een ontheffing heeft verkregen.
Lees verder … (PDF)

Kees Kraaijeveld (Vrij Nederland 5/7/2008) vindt dat de leerplicht voor scholieren moet worden aangevuld met een onderwijsplicht voor scholen: óók in de laatste drie weken van het schooljaar. Aleid Truijens (De Volkskrant 1/7/2008) is het van harte daarmee eens. Maar om de werkdruk voor leraren te beperken, wil ze tegelijkertijd het aantal onderwijsuren per leraar van 25 naar 20 uur per week verlagen (kosten­stijging 25%), het weekrooster van de leerlingen van 27 naar 21 uur inkrimpen (kosten­daling 21%), de werkdruk eerlijker over de leraren verdelen (kosten­stijging nihil), en de klassen verkleinen (aanzienlijke kosten­stijging). Haar voorstel verdient nadere bestudering, maar in politiek Den Haag maakt het geen kans. Immers: het is niet budgettair neutraal (althans als ik goed gerekend heb). De loon­kosten van de sector Onderwijs zullen erdoor stijgen, en daarmee de overheidsuitgaven en de belastingdruk. Haar voorstel past dus niet in de strategische beleidslijnen van de Haagse politici.
Lees verder … (PDF)