onderwijsethiek.nl

Sommige mensen zijn hoogbegaafd en sommige hoogbegaafden zijn eenzijdig begaafd. Maar ik behoor tot de mensen die niet hoog-, maar wel eenzijdig begaafd zijn. Als gymnastiek of sportbeoefening een eindexamenvak in het VWO was geweest, had ik de universiteit nooit bereikt (tenzij men genoegen had genomen met mijn beperkte kano- of roeikunsten). Als ik op mijn eindexamen echt getoetst was op mijn wiskundig inzicht, dan was ik vierkant gezakt (alleen basaal rekenwerk gaat me redelijk af). Als ik de overige bètavakken niet in de vierde klas had mogen laten vallen, dan was mijn VWO-loopbaan een groot fiasco geworden. En zo kan ik nóg wel een paar talenten noemen die bij mij ten enenmale ontbreken. Kortom: ik ben een alfa en ik me heb in de sociale wetenschappen slechts kunnen handhaven zolang ik me niet met statistische analyses hoefde bezig te houden.
Moeten lieden als ik in het voortgezet onderwijs van al die ballast verlost worden? Ik geloof van niet. Volgens mij moeten leerlingen gestimuleerd worden om niet alleen hun talenten te ontplooien, maar ook aan hun tekortkomingen te werken. Ik zou ‘t geapprecieerd hebben als ik op school zes jaar lang serieus had mogen werken aan mijn ondermaatse talenten in de bèta-sfeer, aan mijn ‘lichamelijke opvoeding’, aan mijn gebrek aan praktisch vernuft, etcetera. Maar dan niet in het keurslijf van een leerplan gericht op een mogelijk eindexamen, doch in het perspectief van persoonlijke vorming.
Dat vormingsperspectief ontbreekt in de plannen die de staatssecretaris onlangs heeft ontvouwd. Zij wil een strengere opzet van de eindexamens in het voortgezet onder­wijs. Ik wou dat er onderscheid werd gemaakt tussen eindexamenvakken (opleidend tot een niveaucertificaat) en een vormingsvariant van die zelfde vakken (uitmondend in een inspanningscertificaat).
Lees verder … (PDF)

Wat is dat nou weer? Een sneeuwklas is een meerdaagse schoolreis (of GWP) van Vlaamse zesdeklassertjes naar een ver alpenland. Scholen kunnen ook bos-, zee- en heideklassen dichter bij huis organiseren, maar de sneeuwklas is een wijdverbreide Vlaamse traditie. Het gemeentebestuur van Zaventem heeft vorige week besloten de sneeuwklassen op openbare basisscholen af te schaffen. Ze werden onbetaalbaar, omdat de Vlaamse regering met ingang van dit schooljaar een maximumfactuur heeft ingesteld: de school mag ouders gedurende de zes leerjaren van de basisschool niet meer dan 360 euro voor meerdaagse schoolreizen in rekening brengen. Ook niet in verkapte vorm door het heffen van een ‘verplicht vrijwillige’ ouderbijdrage.
Lees verder … (PDF)

Radio Nederland Wereldomroep heeft de Nederlandse nominaties voor BOB-2008 bekendgemaakt: ‘the Best of Blog’ Awards. Vanaf vandaag kan iedereen z’n stem uitbrengen via www.thebobs.com. Het publiek bepaalt samen met een internationale jury wie gaat winnen. Stemmen kan tot 26 november. De dag daarop worden de winnaars in Berlijn bekendgemaakt. Deze verkiezingen worden jaarlijks op touw ge­zet door de Deutsche Welle, de Duitse collega van de Wereldomroep, om het bloggen als middel tot vrije meningsuiting te stimuleren.
Bij de voorselectie voor de Beste Nederlandse Blog heeft de jury vooral gezocht naar weblogs ‘die actualiteiten analyseren en becommentariëren en daarmee bijdragen aan lopende discussies in de samenleving.’ Onderwijsethiek.nl behoort tot de elf finalisten in deze Nederlandstalige categorie. De andere tien zijn (in alfabethische volgorde): Ervaringen met een verpleeghuis (zorgen voor mijn moeder), Foodlog.nl (tevens ge­nomineerd voor Beste Weblog wereldwijd), Free Opinion Venezuela, IJzing­wekkende wetenschap (Pooljaar), Internetrecht (Ius mentis), Mijn kind heeft Down’s syndroom, Onze man in Teheran (tevens genomineerd voor de categorie Reporters Zonder Gren­zen), Shanghai, Taalprof en Topsalaris.nl. Verder is het Volkskrantblog Just poetry (onder de naam Breyten Breytenbach) in de categorie Blogwurst Award genomineerd.

Weblogs laten zich in een tweedimensionale ruimte positioneren. De eerste dimensie betreft hun breedte. Sommige bloggers stellen zichzelf weinig beperkingen bij de keuze van hun onderwerpen, anderen concentreren zich op een bepaald thema. Zij worden themabloggers genoemd. Ik concentreer me op het thema Onderwijs en behoor dus tot de edubloggers. Sommige edubloggers beperken zich vervolgens tot een bepaald subthema. Ik concentreer me op het subthema Onderwijsethiek: profes­sioneel handelen waarbij de belangen van leerlingen en studenten centraal worden gesteld. Het thema van een edublog kan dus breder of smaller zijn.
De tweede dimensie waarop (edu-)blogs kunnen verschillen, betreft de mate waarin de blogger ernaar streeft de aangesneden onderwerpen evenwichtig te behandelen. Op de ene pool zitten de bloggers die hun onderwerp zonder vooringenomenheid trachten te benaderen. Ze zoeken de nuance. Op de andere pool zitten edubloggers die altijd op hetzelfde aambeeld hameren. Dat zijn de single issue weblogs. Ik bedoel bloggers die in allerlei toonaarden steeds hetzelfde standpunt verdedigen. De polen van deze dimensie zijn duidelijk, maar hoe breng je het grijze tussengebied in kaart?
Lees verder … (PDF)

Iedereen verwacht dat De Scholingsboulevard (Enschede) een ideale VMBO-school wordt, met een doorlopende leerlijn naar het MBO. Op donderdag 25 september is de eerste nieuwbouwlocatie officieel geopend. Dat moest een mooi feest worden. Maar sinds 19 augustus, toen de lessen begonnen, had men met ernstige opstartproblemen te kampen. De ICT-voorzieningen werkten niet goed, er waren nogal wat vacatures, de roosters klopten niet en er vielen veel lessen uit. De directie en de leraren probeerden de schade zoveel mogelijk te beperken, maar de leerlingen werden het langzamerhand beu. Eén van hen, Laura, opende een Hyves-site om de klachten te bundelen en op 20 september startte ze een serieuze protestactie. Ze deelde flyers uit waarin werd opgeroepen tot een (geweldloze) demonstratie bij gelegenheid van de officiële opening. De directie stak daar een stokje voor. Men billijkte Laura’s motieven en prees haar inzet, maar verbood haar deze actie door te zetten. Men motiveerde het demon­stra­tie­verbod met het argument dat de leerlingen weliswaar alle reden tot klagen hadden, maar dat de directie zelf al genoeg druk op de ketel zette om de problemen op te lossen. Men beloofde dat de klachten na de herfst­vakantie echt verholpen zouden zijn.
Een uitzonderlijke, maar ook interessante casus. Heeft de directie met dit demon­stra­tieverbod haar bevoegdheden misbruikt? Het is zonneklaar dat de leerlingen op 25 september weinig reden tot feestvreugde hadden. Had de directie het openings­feest moeten uitstellen? Of had men met Laura moeten overleggen om deze demonstratie van ongenoegen op een andere dag te doen plaatsvinden? Of had men met spoed verkiezingen voor een Leerlingenraad moeten uitschrijven?
Bron: Dossier Scholingsboulevard (TC Tubantia); RTV-Oost 22/9/2008; Vrij Neder­land 25/10/2008 (p.19).

Het VMBO heeft een drempelloze instroom. Afgezien van een verlengde kleuterbouw, is de verblijfsduur op de basisschool nagenoeg gefixeerd op acht jaar. Na groep 8 stromen de leerlingen in principe naar het voortgezet onderwijs door, ook al hebben ze de kerndoelen van het basisonderwijs nog lang niet bereikt. Sommigen komen in het Praktijkonderwijs terecht, maar de meesten in het reguliere VMBO (al dan niet met extra leerwegondersteuning).
De cursusduur van het reguliere VMBO is vier jaar, maar leerlingen mogen er één jaar langer over doen: de wettelijk vastgelegde maximale verblijfsduur in het VMBO is vijf jaar. Daarna stromen ze in principe naar het MBO door, ook al hebben ze geen VMBO-diploma op zak. Het MBO heeft dus eveneens een drempelloze instroom. Daar moeten ze dan een startkwalificatie voor de arbeidsmarkt (MBO-2 of hoger) trachten te verwerven.
De verblijfsduur op de basisschool en op het VMBO is dus strak gereguleerd, maar de consequentie is dat onderwijsachterstanden van de basisschool naar het VMBO worden doorgeschoven, en onderwijsachterstanden van het VMBO naar het MBO-1 en -2. In een recente brief (25/9/2008) komt de VO-raad daartegen in het geweer. Voorgesteld wordt dat VMBO-leerlingen een langere verblijfsduur wordt gegund, als ze dat nodig hebben om het diploma te halen. Ook ziet de Raad veel in de opleidings­arrangementen, in 2008 op experimentele basis van start gegaan, waarin VMBO t/m MBO-2 als één geïntegreerd traject wordt aangeboden.
Lees verder … (PDF)

Universiteiten en hogescholen maken onderscheid tussen grote en kleine kwaliteit. Grofweg gaat het om de kwaliteit van de gediplomeerden (grote kwaliteit) en de kwaliteit van de computerleerzalen (kleine kwaliteit). Maar columnist Frank Kalshoven hanteert een ruimere definitie: kleine kwaliteit slaat wat hem betreft op de kwaliteit van de diensten die aan studenten geleverd worden (Vrij Nederland 13/9/2008). Hij maakt zich boos over het feit dat de bestuursvoorzitter van UvA/HvA studenten méér wil laten betalen voor extra’s in grote kwaliteit, terwijl de kleine kwaliteit verre van optimaal is.
Lees verder … (PDF)

Kamerlid Hans Spekman (PvdA), voorheen wethouder van sociale zaken in Utrecht, neemt het voor de kansarme bevolkingsgroepen op. Daarbij maakt hij geen onder­scheid tussen autochtonen en allochtonen. Maar allochtone jongeren die niet willen deugen, moeten hard worden aangepakt, zegt hij tegen Thijs Broer en Robert van de Griend (Vrij Nederland 18/10/2008 p.29-30). ‘Als je ze alleen maar een waarschuwing of een boete geeft, lachen ze je uit. En van een celstraf krijgen ze alleen maar meer status in hun groep. Je moet ze zo zien te raken dat ze hun status juist verliezen.’ Je moet ze ‘vernederen, voor de ogen van hun eigen mensen. Je moet ervoor zorgen dat ze de sulletjes worden van hun eigen wijk. Dat is het enige dat werkt.’ Op dat punt geeft hij ‘Wilders ook gelijk,’ die taakstraffen-in-boevenpak in de eigen wijk bepleit.
Hans Spekman bedoelt het goed, maar zijn oplossing à la Wilders druist lijnrecht tegen het Verdrag inzake de Rechten van het Kind in. De Nederlandse staat heeft zich verdragsrechtelijk verplicht te waarborgen ‘dat geen enkel kind [lees: geen enkele minderjarige] wordt onderworpen aan (…) wrede, onmenselijke of onterende behandeling of bestraffing’ en dat ‘ieder kind dat van zijn vrijheid is beroofd, wordt behandeld met menselijkheid en met eerbied voor de waardigheid inherent aan de menselijke persoon (…)’ (art.37). Tevens neemt de Nederlandse staat ‘alle passende maatregelen om te verzekeren dat de wijze van handhaving van de discipline op scholen verenigbaar is met de menselijke waardigheid van het kind (…)’ (art.28).
Elders in het interview komt hij met een positievere oplossing: ‘je moet de mensen steunen die hun best doen.’ Op die manier worden jongeren die niet willen deugen, voor een echte keuze gesteld.

Leonard Geluk (CDA) is wethouder van Jeugd, Gezin en Onderwijs in Rotterdam. Voorheen had hij ook de integratie van allochtonen in zijn portefeuille. Onlangs schreef hij, mede namens zijn collega’s uit Amsterdam, Den Haag en Utrecht, een brandbrief (9/10/2008) naar het ministerie. Volgens het ANP wordt in de brief vooral gepleit voor een strenger overheidsoptreden tegen de lage onderwijskwaliteit van ‘zwakke scholen’, zonodig uitmondend in gedwongen sluiting. Maar de vier grote steden hebben méér noten op hun zang.
Lees verder … (PDF)

De Universiteit Utrecht delibereert over haar herkansingsregeling (Ublad 9/10/2008a). Volgens de huidige regels mogen UU-studenten hun tentamen slechts eenmaal herkansen en als ze dan nóg niet geslaagd zijn moeten ze het hele vak doubleren. Bovendien vervalt hun recht op herkansing als ze zich onvoldoende hebben ingespannen of bij de eerste tentamengelegenheid minder dan een vier hebben gescoord. [Voor de Vlaamse lezer: in Nederland werkt men met een tienpuntsschaal.] Maar vele faculteiten vinden dat nog niet streng genoeg. Zij willen de herkansings­drempel bij een vijf leggen. De faculteit Bètawetenschappen ligt echter dwars: ‘In onze faculteit wordt behoorlijk wat van studenten gevraagd. Ze moeten veel harder werken dan ze op school gewend waren en de ervaring leert dat die overgang met name in het eerste jaar groot is. Wij hebben een onderzoekje gedaan bij Informatica en Farmaceutische Wetenschappen, waaruit bleek dat 77 respectievelijk 65 procent van de studenten met een cijfer lager dan een vijf na een aanvullende toetsing alsnog een voldoende haalde. Met een vijf als minimum hadden ze dat vak dus eigenlijk ten onrechte moeten overdoen.’ Het Ublad (9/10/2008b) laat ook twee studenten aan het woord. ‘Ik vind dat iedereen recht heeft op een herkansing.’ Die verhoogde drempel dient alleen maar het gemak van docenten: ‘dat is volgens mij de echte reden.’ Een docent merkt daarentegen op: ‘In Amerika bestaan herkansingen niet eens, dus ik vind dat wij al soepel zijn.’ Hij laat onvermeld dat de V.S. een compensatorisch tentamensysteem kent: onvoldoende tentamencijfers worden tegen hogere cijfers op andere vakken weggestreept.
In een vorige posting sprak ik terloops over de toenemende regeldruk waarmee studenten geconfronteerd worden. De Utrechtse herkansingsregels krijgen vooral in de propedeuse een draconisch karakter, aangezien er tevens strenge studievoort­gangseisen worden gesteld, op straffe van verwijdering uit de opleiding. Deze beide regelsystemen (beperking van het recht op herkansing en BSA-sancties op onvoldoende studievoortgang) bijten elkaar. Althans voor potentieel geschikte studenten die tijd te kort komen.