onderwijsethiek.nl

Het ministerie heeft op 28/11/2008 een kamerbrief geschreven over de menselijke maat in het onderwijs. Alom heerst het gevoel dat de schaalvergroting in het onder­wijs te ver is dóórgeschoten. Het ministerie overweegt kleine scholen extra geld voor professionele bestuursondersteuning, alsmede een kleinschaligheidstoeslag te geven (in het basisonderwijs bestaat die toeslag al).
Maar wat in de kamerbrief onderlicht blijft, is de uitholling van de inspraak van de leerlingen en hun ouders. In 2007 is de Wet Medezeggenschap op Scholen in werking getreden. Elke school kent een medezeggenschapsraad (MR), die voor 50% uit lera­ren, voor 25% uit ouders en voor 25% uit leerlingen bestaat. Als een schoolbestuur méér dan één school onder zijn vleugels heeft, wordt bovendien een Gemeenschap­pelijke Medezeggenschapsraad (GMR) ingesteld, en desgewenst ook groepsmede­zeggenschapsraden voor groepen van verwante scholen. Verder kan de MR bevoegd­heden overdragen aan deelraden, bijvoorbeeld per schoolvestiging, maar dat is niet verplicht. Uit een oogpunt van de menselijke maat zijn dergelijke deelraden wense­lijk, maar de kamerbrief zegt daar niets over.
Evenmin spreekt het ministerie zich uit over het belang van een adviserende Leer­lingenraad per school of liever nog per schoolvestiging. Zie bijvoorbeeld de leer­lingenparticipatie op het Alfrink College in Zoetermeer, waar de menselijke maat in praktijk wordt gebracht.

Prof. dr. Ido Weijers is docent-onderzoeker Pedagogiek, bijzonder hoogleraar Jeugd­rechtspleging en lid van de sectie Jeugd van de Raad voor Strafrechtstoepassing & Jeugdbescherming. Volgens hem gaat het in Nederland helemaal niet slecht met de opvoeding en met de jeugdcriminaliteit. De criminaliteitscijfers worden opgeblazen door allerlei ‘flutdelicten’, aldus de hoogleraar. Bij voorbeeld: ‘Steeds meer scholen schakelen standaard de politie in als er op het plein of in de gang wordt gevochten. Er verschijnt een onophoudelijke stroom kinderen op het Parket omdat ze elkaar een bloedneus hebben geslagen of geschopt. Zij krijgen standaard een sanctie opgelegd, of worden zelfs doorgestuurd naar de kinderrechter.’ In andere landen wordt dit soort jeugdgedrag met een eenvoudige terechtwijzing afgedaan, maar bij ons wordt het meteen als mishandeling bestempeld. Duizenden jongeren worden op die manier gecriminaliseerd, terwijl er met hen niets aan de hand is.
Bron: Jeugdcriminaliteit wordt schromelijk overdreven (De Volkskrant, katern Het Betoog, 29/11/2008).

Minister Plasterk heeft onlangs een beleidsreactie geschreven op het advies Vreemde Talen in het Onderwijs (Onderwijsraad, juni 2008). Eén van de hete hangijzers is de plaats van het vak Engels op de basisschool. De minister gaat laten uitzoeken of het verantwoord is het vervroegd vreemdetalenonderwijs (VVTO) te legaliseren. Welke vragen zouden de onderzoekers moeten beantwoorden?
Lees verder … (PDF, verbeterde versie)

Misschien moet de maatschappelijke stage in het vrijwilligerswerk niet wettelijk ver­plicht worden. Dat zei Jeroen Dijsselbloem, vice-voorzitter van de PvdA-fractie in de Tweede Kamer, verleden woensdag op een congres voor schoolleiders (Reforma­to­risch Dagblad 27/11/2008). Een onbetaalde ‘maatschappelijke’ stage van 500 uur (inmiddels teruggebracht tot 72 uur) is het troetelkind van het CDA. In het regeer­akkoord van Balkenende IV was afgesproken dat de verplichte stage in deze kabinets­periode zou worden ingevoerd. Bij scholieren bestaat er brede steun voor, maar hun is nooit gevraagd of ze een stageplaats in het vrijwilligerswerk dan wel een stage in het bedrijfsleven prefereren.

Vier middelbare scholen in Rotterdam vragen hun leerlingen een urinemonster af te staan, aldus Tjeerd Agema in het Algemeen Dagblad (24/11/2008). Doel is te contro­leren of ze drugs gebruiken. Wethouder Geluk (CDA) wil deze drugscontroles naar alle scholen uitbreiden. Wietsporen blijven drie dagen in het bloed zitten, zegt de wet­houder, maar leerlingen die positief scoren worden niet gelijk van school gestuurd. De school biedt hun hulp aan en bovendien worden de ouders ingeschakeld. Zolang ze geen misdaden hebben begaan, mogen leerlingen zo’n drugstest weigeren, maar daar kan de school wel consequenties aan verbinden.
In deze proeffase worden verscheidene varianten uitgeprobeerd. Op één van de vier scholen worden álle leerlingen periodiek getest. Maar ook steekproefsgewijze con­troles worden overwogen, al dan niet gericht op leerlingen van wie vermoed wordt dat ze drugs gebruiken.
Lees verder … (PDF)

‘Veel mensen zijn zich zeer bewust van hun rechten, maar veel minder van hun plichten. Die balans gaan we herstellen’, aldus de minister van Binnenlandse Zaken in De Volkskrant (18/11/2008). Zij heeft ‘t over het kabinetsvoornemen een ‘Handvest voor verantwoordelijk burgerschap’ op te stellen, gefundeerd in een heldere ‘waardencatalogus’. Een soort ethische code dus, waaraan de burgers zich zouden moeten houden in hun relatie tot de overheid. In bedrijven en organisaties is het niet ongebruikelijk dat men de bedrijfscultuur tracht te versterken door het formuleren van gezamenlijke normen en waarden. Soms komt men daarbij op een gezamenlijke ethische code (of gedragscode) uit. Essentieel is dat die normen, waarden en richt­lijnen voor alle betrokkenen gelden, dus niet alleen voor de gewone werknemers maar ook voor de managers, directeuren en bestuurders. Maar door de Staat der Neder­landen wordt nu gewerkt aan een ethische code die uitsluitend voor de gewone burger geldt en niet voor politici, bestuurders en ambtenaren. Op die manier worden de verhoudingen scheefgetrokken.
Lees verder … (PDF)

Donderdag 20 november was de Internationale dag van de Rechten van het Kind. Precies negentien jaar geleden werd het Verdrag inzake de Rechten van het Kind aangenomen, dat ook door Nederland ondertekend is. Het verdrag heeft betrekking op iedere minderjarige. Eens in de vijf jaar moeten de verdragspartners aan het VN Kinderrechtencomité rapporteren over de stand van zaken. Het laatste Nederlandse rapport dateert van 2007. Op initiatief van de PvdA wordt binnenkort een wets­ontwerp ingediend tot het instellen van een nationale kinderombudsman. Deze moet de naleving van het kinderrechtenverdrag bewaken. Ook moet deze ombudspersoon klachten over bijvoorbeeld het onderwijs behandelen, althans als minderjarigen of hun ouders met hun grieven onvoldoende gehoor vinden bij bestaande klachten­commissies. In een kamerbrief (2001) achtte het Ministerie van Justitie die klachten­functie onwenselijk.
Bronnen: Antoinette Reerink in NRC-Handelsblad (20/11/2008, Kamer wil ombuds­man voor kind); UNICEF Factsheet Kinderombudsman (Karin Kloosterboer, 2007).

Aankomende rechtenstudenten van de Erasmusuniversiteit moeten een Taaltoets Nederlands afleggen. De toets behoort volgens de Onderwijs- en Examenregeling tot de juridische vaardigheden die in de propedeuse geëxamineerd worden, maar hij valt niet onder de acht reguliere propedeusevakken en levert ook geen studiepunten op. Erasmus Magazine (6/11/2008) bericht dat 83% van de kersverse eerstejaars voor de toets gezakt is. Zij moeten hun deficiënties bijspijkeren en krijgen nog driemaal gelegenheid te herkansen. Desgewenst kunnen ze een cursus bij het universitaire Taal- en Trainingscentrum volgen, wat hun 300 euro kost. Dat bedrag wordt door de faculteit gerestitueerd als ze bij herkansing alsnog voor de Taaltoets slagen. Wie de toets aan het einde van z’n tweede verblijfsjaar nog niet heeft gehaald, krijgt een negatief studieadvies (BSA) en wordt dus uit de opleiding verwijderd. Ik roep u op: welke onderwijsjurist heeft de burgermoed de hierna volgende vragen publiekelijk en naar eer en geweten te beantwoorden?
Lees verder … (PDF)

Op 15 oktober jongstleden opende de Christelijke Hogeschool Windesheim (Zwolle) haar Centrum voor Expertiseontwikkeling rond Radicalisering en Polarisatie. Het Centrum is gelieerd aan de educatieve faculteit (School of Education) en het platform burgerschapsvorming (Kennistafel Burgerzin op School). Dit alles in nauwe samen­werking met de opleidingsscholen waar de studenten stage lopen. De spin in het web is Henk Blenkers, opgeleid als pedagoog en theoloog, die het platform coördineert. Op de openingsmiddag hield hij een inleiding over leerlingen die radicale denkbeelden inbrengen. Vervolgens presenteerde zijn collega Edu Dumasy het boek Kwaliteits­dilemma’s van Islamitische Scholen.
Lees verder … (PDF)

Aldus bericht Robin Gerrits vandaag in De Volkskrant. In opdracht van het ministerie heeft de onderwijsinspectie (samen met de OCW-accountants) een thema-onderzoek uitgevoerd naar de bestuurlijke praktijken in de categoriale gymnasia. Gisteren bracht de inspectie het gelijknamige rapport uit. Gymnasia sjoemelen met geld, kopt de onderwijsredactie van Trouw. Fraude met rijksgeld op categoriale gymnasia, bericht NRC-Next. Het bestuur van de Vereniging van Zelfstandige Gymnasia reageert verontwaardigd: ‘Alia iacta est: het ministerie heeft de heksenjacht geopend op de categoriale gymnasia en de media doen daar lustig aan mee. Waarom worden de VWO-afdelingen van de grote scholen­gemeen­schappen buiten schot gelaten? Daar worden eveneens schoolreisjes naar het klassieke Rome georganiseerd. De insinuaties van het ministerie worden kritiekloos door de dagbladen overgenomen. Niemand vraagt zich af hoeveel procent van alle Nederlandse scholen door de mand zou vallen als ze aan dezelfde muggenzifterij zouden worden onderworpen die ons nu ten deel is gevallen.’ Zowel binnen het CDA als in de PvdA woedt al langer een strijd tussen voor- en tegenstanders van de categoriale gymnasia. Minister Vogelaar, een fervent gymnasiast, is gisteren door partijleider Bos de laan uit gestuurd.
Bron: het inspectierapport en de begeleidende brief van het ministerie.