onderwijsethiek.nl

Als je vroeger, op de lagere school, het programma niet kon bijbenen, dan moest je een leerjaar doubleren. Zo’n leerstofjaarklassensysteem is heel ondoelmatig. De zittenblijvers worden onderbelast en verspillen veel tijd aan dingen die ze allang weten. Gelukkig is zittenblijven tegenwoordig nagenoeg afgeschaft (maximaal 3% van de leerlingen mag langer dan zes jaar over groep 3 t/m 8 doen). Men streeft naar continue progressie en doorlopende leerlijnen. Ik moet als leerling in staat worden ge­steld steeds voortgang te boeken in mijn leerproces, telkens voortbouwend op wat ik al ken en kan. Daartoe moet men het onderwijs differentiëren en afstemmen op mijn individuele beginniveau en tempo. Dat vereist veel personeel, geld en organisatie­vermogen. Indien aan die voorwaarde niet voldaan is, loopt de helft van de klas zich te vervelen: sommigen omdat de lessen hun boven de pet gaan (ze kunnen het tempo niet aan en gooien het bijltje erbij neer) en anderen omdat ze onderbelast worden en gedwongen worden ónder hun niveau te werken. Dan vervloek ik de politici die het zittenblijven hebben afgeschaft.
Lees verder … (PDF)

Wat is een zeer zwakke basisschool? Volgens de officiële definitie is dat ‘een school die onvoldoende onderwijsresultaten (eindopbrengsten) realiseert en die daarnaast op cruciale onderdelen van het onderwijsleerproces onvoldoende kwaliteit laat zien’ (Onderwijsinspectie; Toezichtkader p.15). Maar deze definitie is ronduit misleidend. Onlangs maakte de PO-raad bezwaar tegen het feit dat de huidige CITO-toets van groep 8 niet de eindopbrengst in juni, maar de tussenopbrengst in februari meet. Verder houdt de inspectie bij het evalueren van de eindopbrengst te weinig rekening met de samenstelling van de leerlingenpopulatie (VO-raad en CDA, Godlieb). Ook wordt bij de beoordeling van de eindopbrengst te weinig gelet op de toegevoegde waarde, d.w.z. de leerwinst die de leerling geboekt heeft (VVD). Anderzijds worden onderdelen van het onderwijsleerproces meegewogen die niet cruciaal zijn (BON). Nog erger is dat heel ándere factoren worden meegewogen dan alleen de eindopbrengst en de kwaliteit van het onderwijsleerproces, bijvoorbeeld op het gebied van kwaliteitszorg en verantwoording (VOS/ABB; Toezichtkader p.15). Zelfs komt het voor dat scholen als zeer zwak worden bestempeld terwijl hun eindopbrengst voldoende is (Gemeente Amsterdam).
De inspectie dient haar definitie te rectificeren. Gegeven haar bestaande beslissings­regels is de enig-juiste definitie van een zeer zwakke school: een school die naar het oordeel van de inspectie suboptimaal functioneert en die daarom een tweejarig verbetertraject moet volgen en voor de duur van dat traject onder verscherpt toezicht geplaatst wordt. En gegeven deze definitie vind ik ‘zeer zwakke school’ een tendentieus etiket.

Onlangs was het Elektronisch KindDossier (EKD) weer volop in het nieuws. Dat is het lokale of regionale Digitale JGZ-dossier dat binnenkort wordt ingevoerd. Is de privacy van 0- tot 19-jarigen voldoende gewaarborgd? Minister Rouvoet zegt dat men daarop mag vertrouwen: volgens de huidige planning is het dossier alleen toegankelijk voor medewerkers van de JeugdGezondsheidsZorg (JGZ). Zij zijn gebonden aan hun medisch beroepsgeheim. Maar ondertussen wordt er een Verwijs­index Risicojongeren opgetuigd. En er wordt gestudeerd op ‘ketenbrede informatie-uitwisseling binnen de jeugdsector’. Binnen het onderwijs is men al een heel eind op weg: namens de JGZ heeft de jeugdarts zitting in het Zorg- en Advies­team (ZAT) van de school, evenals de leerplichtambtenaar, iemand van Bureau Jeugdzorg (kinder­bescherming) en de zorgcoördinator van de school. In principe moeten de ouders (en de leerling zelf) toestemming voor een gevals­bespreking geven, maar er zijn uitzonderingsclausules. En hoe groot is het risico dat de informatie-uitwisseling ondershands geritseld wordt? Verder rijst de vraag in hoeverre het beroepsgeheim van de jeugdarts binnen de toe­komstige Centra voor Jeugd en Gezin onder druk zal komen te staan, als allerlei instanties en autoriteiten daar hun loket openen om hun werkzaamheden laagdrempelig aan te bieden en te coördineren.
Tot zover mijn korte update over privacy-aspecten van het EKD. Onlangs kwam ook de privacy van docenten in het nieuws: in hoeverre mogen studenten uit de school klappen over hun docent? Dit naar aanleiding van een gastcollege van Kay van de Linde. Wordt de privacy van docenten geschonden als een student een clandestiene beeld- of geluids­registratie van hun optreden maakt?
Lees verder … (PDF)

Ineke Hamming zit in de Tweede Kamer voor de VVD met de portefeuille Onderwijs (excl. hoger onderwijs). Gisteren bracht ze namens de tweedekamerfractie de nota Kiezen Voor Beter Onderwijs uit. Opvallende beleidslijnen: (a) stimuleren dat iedere onderwijsgevende een masterdiploma op zak heeft; (b) verplichte peutertoets om vroegtijdig taalachterstanden te identificeren; (c) buurtscholen met kleine klassen om risicojongeren op te vangen; (d) invoering van Engels vroeg in de basisschool; (e) meer leerlingen naar het voortgezet speciaal onderwijs i.p.v. naar het LWOO; (f) verplichte begin-, voortgangs- en eindtoetsing om de voortgang op het gebied van taal en rekenen te monitoren; (g) toegevoegde waarde als kwaliteitsindicator en bekostigingsvoorwaarde voor scholen; (h) splitsing van het VMBO-t in een MBO-gerichte en een HAVO-gerichte leerstroom (de oude MAVO); (i) stapelen van diploma’s mag weer; (j) verplichte melding van radicaliserende leerlingen; (k) V.O.-diploma’s met een gegarandeerd eindniveau Nederlands, Wiskunde en Engels; (l) achtjarige ‘vakwerkscholen’ voor praktisch ingestelde leerlingen; (m) oprichting van een onafhankelijke Onderwijskamer i.p.v. de onderwijsinspectie.

Het kabinet Balkenende IV is van plan gelaatsbedekkende kleding op scholen, hoge­scholen en universiteiten wettelijk te verbieden. Niet alleen in de klas, maar in het hele schoolgebouw en ook op de buitenterreinen. Met dit wettelijk verbod wil men draagsters van boerka’s (met horretje) en nikaabs (met oogvenster) weren. De onder­wijs­instellingen moeten daarop toezien. Maar ze mogen niet discrimineren: de wet gebiedt hun tegen álle gelaatsbedekkende kleding op te treden. Met name op de buiten­terreinen zal dat problematisch worden. Waar gaat dat heen, als de Hollandse jeugd het recht op gelaatsbedekkende kleding ontzegd wordt?
Kijk verder … (PDF)

Hoe kunnen we kosten besparen zonder talent te verspillen? Ik denk dat de bewinds­lieden van het Ministerie van Onderwijs elk jaar hun beleidsambtenaren opdragen een lijstje te maken waarin ze deze vraag moeten beantwoorden. Onlangs stuurde het ministerie twee brieven naar de Tweede Kamer waarin een paar items uit dat lijstje zijn uitgewerkt. Staatssecretaris Sjaron Dijksma buigt zich over Onderwijsadviseren en Onderpresteren (3/12/2008). En minister Ronald Plasterk maant tot bezinning over het feit dat Nederlandse jongeren reeds op elf- of twaalfjarige leeftijd worden voorgesorteerd naar verschillende schoolniveaus (Het Beste Onderwijs, 4/12/2008). De leden van de Tweede Kamer tuimelen onmiddellijk over hem heen: wil hij de socialistische middenschoolideeën weer van stal halen?
Lees verder … (PDF)

Pieter Hilhorst schreef in De Volkskrant (2/12/2008) een uitdagende column: waarom is intuïtie zo hip? Hij vroeg aan een zaal vol professionals of ze intuïtief dan wel methodisch plegen te werken. Bij ‘methodisch werken’ stak slechts een enkeling de vinger op. Hilhorst vindt dat zorgwekkend. Volgens hem komt de slogan van profes­sionals ‘Geef ons meer ruimte om ons werk te doen’ daarmee in een ander daglicht te staan. Willen ze een vrijbrief om intuïtief te werken, ongehinderd door protocollen en methoden die hun nut bewezen hebben? Is hun afwijzing van ‘methodisch werken’ niet tegelijkertijd een ontkenning van het belang van doelgericht- en planmatigheid? Wie doelgericht, methodisch en planmatig werkt, beschikt over een referentiekader om telkens eigen handelen te evalueren en bij te sturen. Wie zich alleen maar door z’n intuïtie laat leiden, leert niet van eigen fouten. Is een professionele voorkeur voor intuïtief werken misschien een symptoom van amateuristische zelfoverschatting en gemakzucht?
Lees verder … (PDF)

Politicoloog Philip van Praag (UvA) geeft het vak Politieke processen en structuren. Kay van de Linde wordt door hem uitgenodigd voor een gastcollege. Als media­strateeg en PR-adviseur van Rita Verdonk is deze bij uitstek in staat de 200 aan­wezige studenten voor te lichten over de politieke processen rond een nieuwe be­weging zoals Trots op Nederland.
Vele politicologiestudenten komen later in de journalistiek terecht. Eén van de jour­nalisten-in-de-dop neemt met z’n mobieltje geluidsfragmenten op en biedt deze aan de media aan. De gerapporteerde nieuwsfeiten worden opgepikt door het weblog Geen Stijl (28/11/2008, met audiofragment). Gastheer Philip van Praag en vele van zijn studenten zijn verontwaardigd over de handelwijze van deze student (Folia Civitatis 2/12/2008, met videocommentaar). Is de lekkende student over de schreef gegaan?
Lees verder … (PDF)

JOB, de belangenorganisatie van mbo-studenten, heeft onlangs de resultaten van haar grootschalige tevredenheidsonderzoek gepubliceerd: de JOB-Monitor 2007 (ODIN4). Een van de enquêtevragen luidt: vindt de school jouw mening belangrijk (5= ja, zeker … 1= helemaal niet)? Maar liefst 33% van de respondenten beant­woordt deze vraag negatief, terwijl 24% positief en de resterende 43% noch positief noch negatief scoort. In de Monitor 2005 was het negatieve antwoordpercentage veel lager (18%). JOB vindt dit schokkend: ‘juist in een transitiefase als die waarin het mbo zich momenteel bevindt, is het (…) ontzettend belangrijk dat studenten mee kunnen praten en zich serieus genomen voelen. De onvrede die veel studenten voelen ten aanzien van hun school en opleiding, wordt versterkt [en misschien zelfs mede-veroorzaakt!] door de ervaring dat er niet geluisterd wordt’.
Lees verder … (PDF)