onderwijsethiek.nl

Chrysostomos (Sint Jan Guldenmond) is de patroonheilige van kanselredenaars en boetpredikers. Als patriarch van Constantinopel ontzag hij de zondige machthebbers niet. Dat kwam hem op verbanning te staan. Op 27 januari 436 (drie decennia na zijn dood) werden de stoffelijke resten in processie naar de bisschopsstad teruggebracht.
In Vlaanderen plachten de laatstejaars scholieren omstreeks deze datum een wed­strijd in welsprekendheid te houden. Honderd schooldagen vóór hun intree tot de vol­wassenheid. Maar tegenwoordig is Chrysostomos de gekkendag waarop de leerling alles mag. Gooien met bloem en eieren bijvoorbeeld. Zoiets als de Nederlandse eind­examenstunts, maar dan uitbundiger.
De scholen proberen hun zesdeklassers wel enigermate in toom te houden. In Roese­lare gaan de cafés aan de vooravond van Chrysostomos reeds om twee uur dicht. Nachtwinkels mogen evenmin alcohol verkopen. De dag begint met ochtendgymnas­tiek en er staat ook een estafetteloop en een maaltijd met de klasseleraar op het pro­gramma. Ze mogen zich niet met voetzoekers of scheerschuim vermaken. In Hasselt krijgen ze slechts een half uur om de lessen van de overige leerlingen te verstoren, en ze moeten de confetti zelf opvegen. In Dilbeek wordt het afsluitende dansfeest om drie uur ‘s nachts beëindigd en er wordt geen sterke drank geschonken.
Bron: De Standaard 16/1/2009 (Honderd dagen of Chrysostomos)

Op haar partijcongres, medio maart, gaat de PvdA haar standpunt bepalen over de integratie van allochtone ingezetenen in de Nederlandse samenleving. In aansluiting op een WRR-rapport (2003 p.190) worden in de concept-resolutie drie strategieën onderscheiden die de overheid daarbij kan volgen: Normeren (afwijkend gedrag verbieden, bijvoorbeeld het dragen van nikaabs in de klas), Confronteren (actief bevorderen dat afwijkend gedrag aan de kaak wordt gesteld, bijvoorbeeld het dragen van nikaabs op straat) en Tolereren (afwijkend gedrag toelaten, bijvoorbeeld het dragen van een hoofddoek in de klas). Ella Vogelaar (De Volkskrant 20/1/2009) waarschuwt dat deze drieslag verkeerd kan worden opgevat. Riekt de gekozen drie­slag naar onverdraagzaamheid?
Lees verder … (PDF)

Deze posting is opgedragen aan mijn achternichtje. Maandag meldde ze zich ziek op school toen haar opa plotseling overleden was, vijf straten verderop. In de Chronicle of Higher Education (21/1/2009) schrijft docent Naema Suleiman er een stukje over. Je hoort docenten soms klagen op cynische toon: ‘Is there a limit to how many grand­parents one kid can lose?’ Komt er wéér zo-eentje die z’n werkstuk te laat inlevert, – allemaal smoesjes! Maar je zal het maar voor je kiezen krijgen als zestienjarige. Het is de tweede opa die ze in korte tijd verliest. Ze heeft nog twee liefhebbende oma’s over.

Al Furqan is een orthodox-islamitische studentenvereniging in Amsterdam. Vier bestuursleden studeren aan de Universiteit van Amsterdam, de andere twee aan de HvA en VU. Vrijdagavond jongstleden zou Al Furqan een bijeenkomst in een college­zaal aan de Oudemanhuispoort houden, welwillend ter beschikking gesteld door de UvA. Maar de oplettende journalisten van de studentenzender Campus TV gooiden roet in het eten. Ze namen contact met de UvA-instanties op en waarschuw­den hen dat vrijdagavond een lezing zou worden gehouden door Okay Pala, de Nederlandse spreekbuis van de geweldloze ‘bevrijdingsbeweging’ Hizb ut-Tahrir (de islamitische tegenhanger van de World Zionist Organization). Hij zou spreken over een pan-islamitische oplossing voor het Palestijnse vraagstuk: de wederoprichting van het Kalifaat (de islamitische staatsvorm die tot 1924 in het Nabije Oosten bestond). Inmiddels had ook het sensatieblog Geen Stijl (15/1/2009) deze liaison van de UvA met de ‘terreurclub’ Hizb ut-Tahrir aan de kaak gesteld.
Beducht voor reputatieschade trok het College van Bestuur de eerdere toezegging onverwijld in. Uit de berichtgeving van Campus TV (15/1/2009) blijkt dat het CvB een piepklein stokje had gevonden om de hond te slaan: de bijeenkomst stond wel­iswaar open voor mannen en vrouwen, maar ze moesten in verschillende zaalvakken plaatsnemen. Deze apartheid ‘is niet verenigbaar met de openbare universiteit die de UvA is’, aldus de woordvoerder van het CvB [evenmin als het onderscheid tussen dames- en herentoiletten?]. Als bijkomend argument werd het risico van orde­verstoringen aangevoerd, waardoor de veiligheid van de aanwezigen in gevaar zou kunnen komen.
In een persbericht wordt het CvB door Al Furqan indirecte discriminatie op grond van godsdienst verweten, aangezien haar zaalindeling op godsdienstige overwegingen berust. Maar waar het echt om draait is dat de UvA fundamentele vrijheden binnen de academische ‘civitas’ heeft aangetast: door het intrekken van de eerdergedane toezegging heeft zij het recht van vergadering (van de studentenvereniging) en de vrijheid van meningsuiting (van de spreker) beknot. Dat is preventieve censuur.

Op papier duurt de universitaire bacheloropleiding drie jaar. Dat wordt aanstaande studenten in elke voorlichtings­brochure voorgespiegeld. Onlangs publiceerde het ministerie de beoogde en gerealiseerde prestatiecijfers voor het hoger onderwijs (Kennis in Kaart 2008). Uiteraard worden daarin ook gegevens over het studie­rendement van de universitaire bachelorfase gerapporteerd. Maar cijfers over het rendement na drie jaar ontbreken.
Lees verder … (PDF)

De A&M University (College Station, Texas) legt haar productieve onderzoekers in de watten, terwijl op de onderwijstaken pleegt te worden neergekeken. Vroeger stond de naam A&M voor het Agricultural & Mechanical College, maar tegenwoordig is het een brede research-universiteit: één van de negen universiteiten van het state-wide, public A&M University System. Het lokale dagblad, The B/CS Eagle (11/1/2009), be­richt dat het System’s Bestuur meer impulsen voor goed onderwijs wil geven. Daarom wil men aan de beste 15% van de docenten binnen de A&M University jaarlijks een salaris-bonus voor hun onderwijsprestaties verlenen. Niet voor hun verdienste­lijk­heid als teamleider c.q. middlemanager, doch voor hun prestaties als docent.
Maar hoe voorkom je dat die prestatiebeloning, 2.500 à 10.000 dollar per persoon, de speelbal van vriendjespolitiek wordt? Men heeft een objectieve maat bedacht: de tevredenheid van studenten zoals gemeten via de gestandaardiseerde studenten-enquêtes die na afloop van elke cursus worden afgenomen. Dit merkwaardige plan heeft nogal wat stof doen opwaaien. Zie ook de lezersreacties in de Chronicle of Higher Education (11/1/2009).
Het plan komt echter niet zomaar uit de lucht vallen. In mei publiceerde de Texas Public Policy Foundation een boekje over ‘free market solutions’ voor het hoger­onderwijsbeleid. Ook wijdde deze conservatieve denktank daaraan een conferentie, gesponsord door Governor Rick Perry (partijgenoot en opvolger van George Bush). Hun boodschap luidt: aangezien het hoger onderwijs door de studenten en de belastingbetalers gefinancierd wordt, behoort men de student als serieuze marktpartij en als primaire klant te behandelen.

‘Leerlingen worden steeds vaker ingezet om ( …) verplicht een aantal uren per jaar als schoolwacht te fungeren. Ze houden toezicht op pleinen en in de school. Veel scholen doen dat in het kader van de maatschappelijke stage, die straks voor alle leerlingen verplicht is’, bericht Tonny van der Mee (Algemeen Dagblad 9/1/2009).
Een maatschappelijke stage is ‘een vorm van leren binnen of buiten de school, waar­bij je als onderdeel van het les­programma door middel van vrijwilligersactiviteiten kennis gaat maken met het dragen van verantwoordelijkheid voor maatschappelijke belangen.’ Met vrijwilligersactiviteiten wordt bedoeld: ‘werk voor andere mensen, organisaties of de samenleving. Je doet het onbetaald, onverplicht en in georgani­seerd verband. Als je werkt in een zorgcentrum, noem je het vrijwilligerswerk. Maar niet als je werkt bij je oma of de buurvrouw thuis. Wél als je werkt bij de sportclub, niet als je helpt bij het voetballen op straat.’ Aldus het Maatschappelijk Stagebureau (Maatschappelijke Stagekrant 2007).
Pleinwacht spelen op school, bardiensten draaien op de sportclub, collecteren of kerkeblaadjes rondbrengen: zulke corvees tellen dus mee als maatschappelijke stage. Maar dagelijks je broertje naar school brengen, regelmatig op bezoek bij tante Emma in het verpleeghuis of wekelijks boodschappen doen voor de bejaarde buurvrouw? Dat soort corvee, mantelzorg of burenhulp is geen vrijwilligerswerk en telt dus niet mee als maatschappelijke stage. Door de bril van de leerling gezien, wordt hier met twee maten gemeten.

Onlangs heeft minister Plasterk een wetsvoorstel ingediend dat onderwijsinstellingen de bevoegdheid geeft, een student te weigeren of heen te zenden als deze naar het oordeel van de studieleiding ongeschikt is voor de beroepen waartoe de desbetref­fende studie opleidt. Daarbij wordt gedacht aan ongeschiktheid in verband met gedragingen of uitlatingen waarvoor afgestudeerde professionals tuchtrechtelijke sancties moeten duchten. Zo zou een medische student uit de coschappen kunnen worden verwijderd als hij of zij telkens weer patiënten onheus bejegent. Maar als men de gedragingen en uitlatingen van studenten aan álle criteria van het professionele tuchtrecht zou toetsen, dan zijn ze hun leven niet zeker meer.
Lees verder … (PDF)

Een student kan worden heengezonden als hij ‘door zijn gedragingen of uitlatingen blijk heeft gegeven van ongeschiktheid voor de uitoefening van een of meer beroepen waartoe de door hem gevolgde opleiding hem opleidt, dan wel voor de praktische voorbereiding op de beroepsuitoefening.’ Dat staat in een wetsvoorstel dat minister Plasterk op 19 december heeft ingediend. Dit wetsartikel (zie bijlage) tast de rechts­positie van studenten ernstig aan. Bovendien is het voor velerlei uitleg vatbaar.
Lees verder … (PDF)

Pieter Hilhorst schreef gisteren over ‘de rampzalige vakantie’ (De Volkskrant 7/1/2009). Hij bedoelt die ellenlange zomervakantie. Hij stelt dat lange vakanties de schoolvorderingen in de weg staan, met name voor kansarme leerlingen. De zomer­vakanties moeten volgens hem verkort worden, of eventueel overbrugd met gratis zomerkampen. Hij beroept zich op sociologisch onderzoek van Karl Alexander, lid van de adviesraad van het nationaal Amerikaans kenniscentrum voor Summer Learning.
Maar zijn onze schoolvakanties echt zo lang? Toen ik in de jaren 1960 studeerde, kon je ongeveer van 22 juni tot 22 september vakantie vieren, tenzij je in de eerste helft van september herkansingstentamens moest afleggen. Drie maanden dus. In de Verenigde Staten hebben scholieren en studenten nog steeds drie maanden zomer­vakantie. Maar bij ons in Nederland is dat tegenwoordig slechts zes weken. En gezien het rooster van de nationale vakantiespreiding kan het ook nauwelijks korter. Conclusie: de Amerikaanse onderzoeksbevindingen over de summer learning loss kunnen niet zonder meer op de Nederlandse situatie worden toegepast.
Lees verder … (PDF)