onderwijsethiek.nl

Columnist Simon Brouwer (Profielen 71:1) stelt voor, eens te inventariseren aan welke vormen van smakeloos gedrag sommige docenten zich in de klas schuldig maken. Als voorbeeld noemt hij de instructie ‘Iedereen mag zijn computer aanzetten, en de meiden ook.’ Of die biologieleraar die zijn les Seksuele Voorlichting begon met de opdracht: ‘Iedereen die nog nooit gemasturbeerd heeft, moet nu z’n hand opsteken.’ Ik denk dat Simon bij zijn inventarisatie uit de volgende categorieën van onethisch docentgedrag zou kunnen putten:
Lees verder … (PDF)

Morgen organiseert de Erasmusuniversiteit een debat over academische vrijheid en verantwoordelijkheid. Een van de fundamenten van de academische vrijheid is het vrije verkeer van opvattingen. Men noemt dat de vrijheid van meningsuiting. Artikel 19 van de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens luidt: Everyone has the right to freedom of opinion and expression; this right includes freedom to hold opinions without interference and to seek, receive and impart information and ideas through any media and regardless of frontiers. Het behoort dus tot de mensen­rechten van gasthoogleraar Tariq Ramadan zijn opvattingen en die van anderen openbaar te maken, op welke wijze dan ook en via welk doorgeefluik dan ook, ongeacht door wie dat doorgeefluik beheerd wordt. Tariq Ramadan is door de Erasmus­universiteit de laan uit gestuurd omdat hij een verkeerd doorgeefluik (het Iraanse Press TV) zou hebben gekozen. Ergo: de Erasmusuniversiteit onderdrukt de vrijheid van meningsuiting.
Ja maar, kan de universiteit repliceren, hij heeft onverantwoordelijk gehandeld door een doorgeefluik te kiezen dat gefinancierd wordt door een bedenkelijk regime. Welnu, de ethische verantwoordelijkheden van docenten en onderzoekers zijn gecodificeerd in de Nederlandse Gedragscode Wetenschapsbeoefening (2004). Ik kan geen bepalingen vinden die hij met de keuze van dit doorgeefluik zou hebben geschonden. De Gedragscode bevat ook geen bepalingen waarin zou zijn vastgelegd dat wetenschappers zich moeten onthouden van activiteiten die de eer en goede naam van hun universiteit kunnen aantasten.

De aankomende studenten van de Hogeschool INHolland krijgen een convenant voorgelegd. Dat berichtte de Telegraaf (24/8/2009). Wat ze ondertekenen is niet zozeer een bindend contract, doch een soort ethische code waaraan beide partijen zich committeren. Maar wat staat er precies in? Dankzij de vriendelijke medewerking van de hogeschool kun je de tekst hier downloaden.

Er was eens een Zwitserse staatsburger die voor vier dagen per maand bij de Erasmusuniversiteit werkte. Het gaat om een wisselleerstoel, betaald door de Gemeente Rotterdam. Hij werd begin 2007 voor twee jaar als gasthoogleraar aangesteld en dat contract is in 2009 voor twee jaar verlengd. In dat kader geeft hij wetenschappelijk onderwijs en verricht hij wetenschappelijk onderzoek. Hij is (co-)promotor in drie dissertatieprojecten. Daarnaast verricht hij advieswerkzaamheden voor de Gemeente Rotterdam.
Onlangs vernam de Gemeente dat hij sinds april 2008 tegen betaling werkzaamheden verricht voor een buitenlandse TV-zender die door een vreemde mogendheid gesponsord wordt: hij leidt een wekelijks discussieprogramma, waarbij overigens waarborgen tegen redactionele inmenging van de sponsor zijn gegeven. Bij de uitoefening van deze neven­werkzaamheden heeft hij zich geenszins aan de politiek van de sponsor gecommitteerd. Maar het Gemeentebestuur en de Universiteit achten deze nevenwerkzaamheden onverenigbaar met zijn adviseursfunctie en met zijn hoogleraarschap. Daarom heeft de Gemeente de adviesrelatie met de hoogleraar beëindigd en de financiering van de wisselleerstoel stop­gezet. En de Universiteit voegt daaraan toe dat hij als gasthoogleraar niet meer welkom is. Is dat ontslag verdedig­baar?
Lees verder … (PDF)

Wat is een excellente autocoureur? Dat is iemand die snel en zonder roekeloosheid de finish haalt. Wat is een excellente springruiter? Dat is iemand die snel en foutloos het parcours aflegt. Wat is een excellente student? In Amerika is het antwoord duidelijk: dat is iemand die excellente prestaties levert zonder studievertraging op te lopen.
Maar in Nederland stelt men die randvoorwaarde niet. Als enige criterium voor excellentie geldt dat studenten een uitmuntend eindniveau halen. Ze moeten hoge cijfers scoren en zich extra studie-inspanningen getroosten, ongeacht de studie­vertraging die ze daarbij oplopen. Erger nog: men laakt de zesjescultuur van degenen die het programma vlot doorlopen en men bewierookt de hoogvliegers die een jaartje langer over hun studie doen om uit te blinken in tentamens, werkstukken en projecten, en om buitenlandse stages en extra vakken aan hun CV toe te voegen. In Nederland kunnen excellente studenten niet volstaan met talent en motivatie: ze moeten ook voldoende koopkracht hebben om zich studie­vertraging te kunnen permitteren.
Hoe kan minister Plasterk bevorderen dat 10 tot 15% van de studenten in het hoger onderwijs excellente prestaties leveren? Die vraag is dit jaar in een prijsvraag aan studenten en pas afstudeerden voorgelegd. Gezien het bovenstaande kan het geen verbazing wekken wat door vele inzenders werd aanbevolen: zorg dat de hoge kosten, gemoeid met uit­muntende prestaties, op enigerlei wijze gecompenseerd worden. Maar je kunt die aanbeveling ook omkeren: richt het hoger onderwijs zodanig in dat getalen­teerde studenten kunnen excelleren zonder kostbare studievertraging op te lopen.
Bron: Persbericht (Battle of Concepts 20/7/2009); Eindverslag (Inspiratiebundel)

De overheid maakt zich zorgen over de toenemende agressie tegen publieke ambtsdragers zoals tramcontroleurs, ambulancebroeders en leraren. In een vorig bericht poneerde ik de stelling dat agressie in de hand wordt gewerkt door rigide optreden van die ambtsdragers, hetwelk tegen het rechtsgevoel van de betrokkenen indruist. In het NRC-weekblad (30/5/2009) ontleedt Joke Mat de anatomie van een rel na een steekpartij. Een vijftienjarige jongen ligt levensgevaarlijk gewond op straat. Zijn oudere broers komen in paniek aanrennen. Zij zien de ambulancebroeders bij het slachtoffer staan. Volgens het dienstprotocol mogen hulpverleners omwille van hun eigen veiligheid niets doen voordat de politie gearriveerd is. Maar die komt nog steeds niet opdagen. Tenslotte beginnen ze desondanks eerste hulp te verlenen, de ene ambulancebroeder met de portofoon in de hand om de politiecentrale tot spoed te manen. Ondertussen hebben de oudere broers zich een weg door het toestromende publiek gebaand. Ze worden tegengehouden door een oudere man. De oudste broer maakt een omtrekkende beweging om dichterbij het slachtoffer te komen. De ambulancebroeder roept: ‘Laat ons ons werk doen … als je niet weggaat, gaat hij dood.’ De oudste broer kijkt wezenloos voor zich uit en bijt hem toe: ‘Als hij dood gaat, ga jij ook dood.’ Hij wordt gearresteerd wegens bedreiging en zit 16 dagen in voorarrest in afwachting van zijn berechting. Heeft hij zich inderdaad schuldig gemaakt aan bedreiging? Of heeft hij alleen maar bedoeld: het enige wat ik wil is mijn broertje bijstaan … maar dat verhinderen jullie … ik wil dan dat jullie alles op alles stellen om zijn leven te redden … als jullie nu niet ogenblikkelijk die portofoon neerleggen en met twee handen je werk doen, dan hebben jullie de dood van mijn broertje op je geweten! Het vonnis van de rechter luidt: 16 dagen cel, vermeerderd met 30 uur werkstraf.

De Commissie Gelijke Behandeling heeft op 29 juli uitspraak gedaan in een conflict van een zwangere rechtenstudent met haar faculteit. De commissie vindt dat zij vanwege haar zwangerschap recht heeft op een aangepaste studieregeling, zodanig dat ‘nadeel van haar zwangerschap zoveel mogelijk wordt voorkomen’ in vergelijking met niet-zwangere medestudenten. In het geding was het recht op een snelle herkansing nadat zij tijdens het tentamen onwel was geworden. Dit is een vérstrekkende uitspraak, aangezien studenten met een handicap of chronische ziekte wellicht langs diezelfde lijn een tentamenregeling-op-maat kunnen bedingen.
Maar uit een oogpunt van rechtsgelijkheid zit er wel een luchtje aan deze CGB-uitspraak. Een zwangere student zou aanspraak op een snelle herkansing hebben, terwijl een student die vanwege een eierstokcyste of een ontstoken blinde darm op de reguliere tentamendatum verstek moest laten gaan, op de reguliere herkansing had moeten wachten. Volgens het principe van ‘gelijke monniken gelijke kappen’ ligt het meer voor de hand de zwangere student pas een extra tentamengelegenheid toe te staan als de reguliere herkansing niet tot succes heeft geleid.
Overigens blijkt uit de CGB-stukken dat de betrokken faculteit evenmin geneigd is geweest haar zo’n tweede herkansing te gunnen. De examencommissie vond dat de jonge moeder het vak net zo goed volgend studiejaar kon overdoen, daar dit niet veel studievertraging hoefde te veroorzaken. De CGB beveelt aan dat de faculteit op die beslissing terugkomt en deze maand nog een extra herkansing voor haar arrangeert.

Het Engelse bedrijf Classwatch levert systemen voor AV-registratie en -bewaking van klaslokalen. Met een druk op de knop worden twee digitale videocamera’s (en desge­wenst ook geluidsrecorders) geactiveerd waarmee het hele klasse­gebeuren op de harde schijf wordt opgeslagen. Desgewenst 24 uur per dag en zeven dagen per week. De opnamen, die maximaal 28 dagen worden bewaard, kunnen via de ICT-coördi­nator worden geraadpleegd. Classwatch is momenteel op 94 Britse basis- en middel­bare scholen geïnstalleerd en honderden zitten er in de pijplijn. De jaarlijkse kosten voor het meest eenvoudige systeem, twee camera’s zonder geluid, bedragen 1570 euro per klaslokaal. Onderwijsjournaliste Jessica Shepherd wijdt een artikel aan deze nieuwe ontwikkelingen (The Guardian 4/8/2009).
Lees verder … (PDF)