onderwijsethiek.nl

In de geestelijke gezondheidszorg en verslavingszorg is het niet ongewoon ervarings­deskundigen in te schakelen: ex-patiënten, ex-verslaafden. Er worden ook profes­sionaliseringstrajecten aangeboden om hen tot volwaardige hulp­verleners op te scholen (HanzeMag 14/9/2011). Een ervaringsdeskundige is iemand ‘die door gerijpte en doorleefde ervaring van tegenslag, ziekte, beperking, lotgeval of levensomstan­digheid in staat is om (…) kennis die niet door studie of onderwijs maar door deze ervaring is opgedaan (…) te benutten (Wikipedia). Voor opleidingskundigen is dat een uitdagend idee: wordt iemand een betere professional als hij (zij) ook een stage ‘aan de overzijde’ doorlopen heeft en op de aldus opgedane ervaringen gereflecteerd heeft?
Lees verder … (PDF)

Donald Clark (26/9/2011) legt de vinger op zeven on-ethische (kafkaëske) aspecten van de gangbare tentamens. Hij bedoelt toetsprocedures waar de certificerende functie van de toetsing ten koste gaat van optimale vervulling van de missie van onderwijsgevers. De missie van docenten is optimale voorwaarden te scheppen opdat iedere student de gestelde leerdoelen bereikt. Uit dat oogpunt heeft Clark bij­voorbeeld bezwaar tegen het veronachtzamen van de formatieve toetsing. Studenten moeten voldoende gelegenheid krijgen zelf vast te stellen in hoeverre ze de leerdoelen bereikt hebben en waar nog lacunes zitten, en voldoende gelegenheid om die lacunes vervolgens bij te spijkeren. Pas na deze formatieve rondes mag het summatieve tentamen worden afgenomen. Ook heeft hij er bezwaar tegen – dat komt bijna op hetzelfde neer – dat de formatieve functie van summatieve tentamens veronacht­zaamd wordt. Studenten die (blijkens het summatieve tentamen) de leerdoelen nog niet bereikt hebben, moeten geattendeerd worden op hun lacunes en zij moeten voldoende gelegenheid krijgen om die alsnog binnen redelijke termijn bij te spijkeren. Hij bepleit een vorm van ‘mastery learning’ waarin iedere student de kans krijgt het beoogde competentieniveau ten volle te bereiken. Dat klinkt allemaal erg idealistisch, maar vormt idealisme niet de kern van het onderwijsbedrijf?
Bron: Wilfred Rubens 27/9/2011

Doe eens normaal man! Op het Buitenhof vroeg een attente TV-journalist aan de ministers Van Bijsterveldt en Opstelten of een leraar (c.q. agent) zo’n vermaning van een leerling (c.q. burger) over z’n kant mag laten gaan. Ze gaven een ont­wijkend antwoord in de trant van: dat moeten betrokkenen zelf beoordelen, daar zijn ze mans genoeg voor.
Eigenlijk gaat het om twee vragen: (a) Mogen leerlingen (c.q. burgers) een gezags­drager vermanen met de aansporing Een Beetje Normaal Te Doen? en (b) Mogen ze een gedragsdrager met de koosnaam Makker (Mate) of Vriend (My Dear Fellow) of Man (dan wel Love) aan­spreken? Verbaal geweld of belediging is hier niet of nauwe­lijks in het geding. Alleen in een Angelsaksische rechtszaal zou men zich in dit geval misschien aan ‘contempt of court’ schuldig maken. Leerlingen en burgers zullen zich ook niet erg beledigd voelen als ze door gezagsdragers met een (ietwat neerbuigende) koosnaam geadresseerd worden.
Toch zullen gedragsdragers zich in geval (b) enigszins verontwaardigd voelen. Ze worden niet met de gepaste distantie bejegend, die zij uit hoofde van hun rol mogen verwachten. Ze worden te familiair, te zeer als gelijken aangesproken. Er wordt hun niet het respect betoond dat een fatsoenlijke leerling (c.q. burger) betaamt. Maar respect is niet een juridische doch een morele of pedagogische categorie. Gebrek aan respect moet de agent over z’n kant laten gaan, maar voor leraren ligt dat anders. Vanuit hun pedagogische opdracht kunnen zij corrigerend optreden als leerlingen zich onfatsoen­lijk gedragen. En om­gekeerd moeten leraren eigenlijk ook terechtgewezen worden wanneer zij zelf hun professionele decorum en hun missie-als-rolmodel bezoedelen. In de omgang tussen leraren en leerlingen zijn zij elkaar het nodige respect verschuldigd.

De rectoren van de Vlaamse universiteiten stellen voor, de driejarige bachelor­opleidingen te verbreden. Ze willen een beta-, een alfa- en een gamma-propedeuse aanbieden. Daarna kunnen studenten een disciplinegerichte major kiezen. Als voorwaarde stellen ze echter dat de universitaire studie vervolgens in principe met een twééjarige masteropleiding wordt afgesloten. Met deze convergente studie­opbouw wordt een geleidelijke studiekeuze mogelijk gemaakt. Ook kan men zodoende de voorbereidende functie van de propedeuse versterken: eventuele deficiënties kunnen tijdig worden bijgespijkerd.
Men wil dus niet alleen de bacheloropleiding verbreden maar ook de masteropleiding verlengen. Op die manier zou, net zoals in Duitsland, een 3+2 model ontstaan. Maar in Duitsland is in plaats daarvan ook het 4+1 model toegestaan omdat een driejarige universitaire bacheloropleiding te kort is voor diegenen die direct met hun bachelor­diploma de arbeidsmarkt betreden. Meer dan bij de Vlaamse rectoren is in Duitsland dus een punt van discussie hoe men recht kan doen aan de arbeidsmarktkwalifi­cerende functie van de bacheloropleiding. Die functie staat extra onder druk nu de propedeutische functie van het vwo verzwakt is: tot voor kort duurde de Duitse schoolloopbaan dertien jaar (vier jaar Grundschule en negen jaar Gymnasium), maar het Duitse vwo is inmiddels gereduceerd tot acht cursusjaren (G8). Sommige Duitse universiteiten trachten daar een mouw aan te passen door een pre-propedeutisch jaar aan te bieden waarin aspirant-studenten op eigen kosten hun kansen op een succes­volle bacheloropleiding kunnen verhogen. Ook de Universiteit van Antwerpen heeft onlangs zo’n voorbereidingsjaar bepleit. Maar als men van (sommige) universitaire bacheloropleidingen tevens een volwaardige eindopleiding wil maken, verdient de Duitse 4+1 optie serieuze overweging.
Bron: De Morgen 24/9/2011, 21/9/2011, 20/9/2011, 17/5/2011; Frankfurter Alge­meine 8/9/2011, 16/9/2011; Die Zeit 24/6/2011, 28/6/2011.

Een mbo-leerling in Duffel (provincie Antwerpen) misdroeg zich in de klas. Tegen het einde van de les draaide hij meermaals de volumeknop van zijn computer open, ook nadat de leraar hem gecorrigeerd had. De 56-jarige leraar ging kwaad naar het politiebureau en diende een klacht tegen hem in. De politierechter gaf de 19-jarige leerling een boete van 110 euro. Hij achtte dit gedrag intimiderend tegenover de leraar. ‘Eén of tweemaal de muziek opdraaien tot daar, maar je moet grenzen kennen,’ aldus de rechter. Hij heeft zich schuldig gemaakt aan ‘lichte gewelddaden’, zij het ‘zonder geslagen te hebben en zonder het oogmerk te beledigen.’ Tevens moet hij 1 euro schadevergoeding aan de leraar betalen.
De schooldirectie betreurt dat zij niet van het wangedrag is verwittigd en dat zij ‘dit incident zonder fysiek of verbaal geweld’ dientengevolge niet binnen de schoolmuren heeft kunnen afdoen. De vraag blijft: waarom stapte de leraar op eigen houtje naar de autoriteiten? Vindt hij het interne strafbeleid van de directie te coulant? Be­schouwt hij het als een persoonlijke afgang als hij voor elk wissewasje de directie moet lastigvallen? Of vindt hij dat diegenen die de uitoefening van zijn Publieke Taak frustreren so-wie-so een justitiële douw verdienen? Desgevraagd meldt hij: ‘Straf­werk, och dat marcheert allemaal niet meer, honderd jaar geleden misschien wel, maar de grenzen liggen vandaag veel verder.’
Bron: De Morgen 7/9/2011, 22/9/2011

Er wonen in Nederland 150 à 200 vrouwelijke kluizenaars. Het zijn – deels autoch­tone – moslima’s. Ze laten zich niet in een kamer (cluse) inmetselen zoals eertijds Zuster Bertken in de Buurkerk in Utrecht. Nee, ze dragen hun kluis met zich mee: de nikaab of de boerka. Evenals Bertken leven ze in afzondering ván de wereld, maar wel met een venstertje náár de wereld. Daarin verschillen ze van de kloosterlingen die zich geheel van de wereld afkeren, zoals de Benedictijnen of Trappisten (m/v).
Persoonlijk kan ik me nauwelijks voorstellen dat iemand de behoefte zou hebben als kluizenaar of als wereldverzakende kloosterling door het leven te gaan. En evenmin dat vrouwen zich geroepen voelen zich als eenling met een nikaab of boerka van hun medelanders te onderscheiden. Bij menigeen rijst de gedachte dat ze het slachtoffer zijn van sociale dwang, zoals inderdaad in sommige islamitische samenlevingen het geval is. Maar vele beleidsmakers neigen tot de misplaatste conclusie dat men moslima’s niet alleen tegen onaanvaardbare groepsdruk maar ook tegen zichzelf moet beschermen. En inmiddels roepen onverdraagzame burgers in koor dat de goegemeente bovendien van de aanblik van deze opzichtig verhulde kluizenaars gevrijwaard moet worden.
CDA-minister Donner, een rechtschapen jurist, heeft onlangs aangekondigd dat de regering een wettelijk boerkaverbod wil instellen. Op het dragen van gelaatsbedek­kende kleding komt dan een boete van (maximaal) 380 euro te staan. Het vorige kabinet (Balkenende IV) wilde die dracht uitsluitend in onderwijsinstellingen ver­bieden. Maar het kabinet-Rutte wil de kluizenaars óveral uit de publieke ruimte verbannen. Met dit verbod wordt zwaar inbreuk gemaakt op het recht van 150 à 200 Nederlandse ingezetenen ‘nach eigener Façon selig zu werden’. En daarmee wordt de weg geëffend om vervolgens ook, bijvoorbeeld op scholen, het dragen van een hoofddoek te verbieden. Het is een veeg teken dat noch leden van de wetgevende macht, noch de onderwijsminister tot nu toe gereageerd hebben op het vonnis van het hoofdstedelijke gerechtshof ten gunste van het Volendamse hoofddoekverbod. Of kwam hun dat, in de hete dagen rond Prinsjesdag, even niet uit?

Beste Kim, je klaagt op het Scholierenforum (17/9/2011) over het meubilair bij jou op school. Je bent niet gehandicapt, maar gewoon wat klein van stuk (1,68 meter). Je krijgt pijn in je knieën doordat de stoelen te hoog zijn: je voeten bungelen boven de vloer. Op het forum komt ook een lange jongen (1,95 meter?) aan het woord, wiens knieën in de knel komen. In arren moede woont hij de lessen onderuitgezakt bij. Je constateert dat de school niet staat te trappelen om dit soort problemen voortvarend op te lossen.
Ik heb op internet gezocht of er regels bestaan waar de school zich aan moet houden. Er blijkt wel een Europese NEN-standaard te bestaan, samengevat in een Neder­landse brochure en nader uitgelegd op een Vlaamse website. Volgens de deskundigen mag van scholen worden verwacht dat ze aangepaste (of verstelbare) tafels en stoelen aanbieden, zodat iedere leerling zonder lichamelijke risico’s en ongemakken de schooldag door kan komen. Maar sinds 2007 is de arbo-wet niet meer op leerlingen en studenten van toepassing, behalve als het gaat om bezigheden welke vergelijkbaar zijn met die van werknemers. Dus wat het leerlingenmeubilair betreft, heeft de school van de Arbeidsinspectie niets meer te vrezen. En zij moet het wel heel bont maken voordat de Onderwijsinspectie in het geweer komt.
Lees verder … (PDF)

In TU Delta (14/9/2011), het weekblad van de Delftse universiteit, staat een noodkreet van een buitenlandse student: be­seffen jullie wel wat jullie ons aandoen? Hij noemt de volgende punten:
1. Vorig jaar betaalden studenten van buiten de EU ruim 9.000 euro collegegeld voor een Delftse masteropleiding en inmiddels is dat al opgelopen naar 12.500 euro per jaar. Ze vinden het vooral ergerlijk dat ze zes à zeven maal zoveel betalen als de Nederlandse studenten en ook aanmerkelijk meer dan de buitenlandse studenten in de meeste andere Europese landen.
2. Er wordt met hen gesold. Eind juni kregen ze een e-mail dat de leges voor het verlengen van hun verblijfsvergunning verhoogd werd van 55 naar 155 euro en dat ze binnen twee dagen moesten betalen als ze nog tegen het oude tarief wilden verlengen. Voor nieuwe studenten is de leges van 433 naar 600 euro opgeschroefd.
3. Vele buitenlandse studenten zijn nagenoeg gedwongen hun studie af te breken als ze niet in de officiële cursusduur het diploma halen. Dat hebben de faculteiten niet in de gaten: in de Nederlandse onderwijscultuur acht men het vanzelf­sprekend dat de studie wel een jaartje kan uitlopen.
4. Door de hoge studiedruk van 60 studiepunten per jaar worden ze overbelast. In een tweejarige masteropleiding schieten ook de vakanties erbij in.
Lees verder … (PDF)

Bradley Johnson geeft wiskunde op een openbare highschool in Californië (LA Times 14/9/2011). Hij is een vaderlands­lievende christen. Dat blijkt uit twee grote span­doeken die hij in zijn klaslokaal heeft hangen. Op het ene staat breed uitgeschreven: In God We Trust. One Nation Under God. God Bless America. God Shed His Grace on Thee. En op het andere staat: All Men Are Created Equal. They Are Endowed By Their Creator. De schooldirectie heeft daar bezwaar tegen omdat hij met deze teksten persoonlijke opvattingen propageert. Maar de docent meent dat hij in zijn recht staat, in het licht van de grondwettelijke vrijheid van meningsuiting. Bovendien is hier niet sprake van een particuliere opvatting maar van het religieuze erfgoed van de Verenigde Staten. Op elke dollar prijkt In God We Trust.
Wat vind jij? Mogen leraren posters in hun lokaal ophangen waarmee bepaalde op­vattingen of overtuigingen worden uitgedragen? Ook als deze niet door alle leerlingen gedeeld worden? Johnson wijst erop dat zijn collega’s met hun posters van Malcolm X (Black Power, Nation of Islam) of van de Dalai Lama (Tibetaans boeddhisme) ongemoeid gelaten worden. En hoe zit het volgens jou met posters van Amnesty International, ProefdierVrij, of BanTheBomb?
Lees verder … (PDF)

Van docenten en zorgverleners aan Britse universiteiten wordt gevraagd moslim­studenten in de gaten te houden (Guardian 29/8/2011). Dat gebeurt in het kader van de Prevent Strategy 2011 die begin juni door het Britse ministerie van binnenlandse zaken is afgekondigd. Hiermee is nieuw leven ingeblazen aan de anti-terrorismemaat­regelen die in 2007 waren genomen. Er is een breed risicoprofiel opgesteld: vooral ‘depressed or isolated students’ zouden vatbaar zijn voor radicalisering. Net zoals eertijds in Nederland, worden door het Home Office trainingen aangeboden om risicostudenten te identificeren en aan te geven. Ook moslimstudenten die met het orthodox-islamitische gedachtengoed sympathiseren, zijn uiteraard verdacht. Hoe heftig het universitaire anti-terrorismebeleid kan uitpakken, merkte een master­student Politicologie in 2008, toen hij een scriptie over moslimactivisme wilde schrijven. Hij zat zeven dagen in voorlopige hech­tenis, evenals een vooraanstaande docent die hij per e-mail had geraadpleegd over zijn scriptieplan.
Van vele zijden is gewaarschuwd tegen een heksenjacht à la Joe McCarthy. Sinds 2006 hebben de UUK (de Britse VSNU), de UCU (de grote vakbond van mbo-, hbo- en wo-docenten) en de studentenkoepel NUS zich krachtig daartegen uitgesproken.
Lees ook: Guardian 16/10/2006, 14/6/2011, 12/9/2011; UCU News 16/10/2006, 18/10/2006, 10/11/2008, 18/2/2009