onderwijsethiek.nl

Een school valt te vergelijken met een productiebedrijf. Je stopt er leerling-uren in (input) en er komt leerwinst uit (output). Wanneer de school leerling-uren verspilt, wordt de kans op leerwinst aangetast. Daarom moet zij kritisch omgaan met ophok-uren, nablijf-uren en schorsingen: hoe zorg je dat die niet ten koste van de wekelijkse leerwinst gaan? Ik heb ooit zitten fantaseren dat je tijd­verslindende straffen (strafregels schrijven, nablijven, schorsingen) beter door geldboetes zou kunnen vervangen, maar dat is natuurlijk het paard achter de wagen. Als die boetes niet door de ouders worden voldaan, moet de leerling buiten schooltijd via baantjes geld verdienen om ze te kunnen betalen, ten koste van de beschikbare huiswerktijd!
Toch is dat de koers die een groep havo/vwo-scholen in Chicago heeft gekozen. Deze openbare ‘charterscholen’ hanteren draconische schoolregels, en overtreding ervan wordt ontmoedigd door leerlingen die moeten nablijven tevens een boete van vijf dollar op te leggen. Zero tolerance: elke overtreding levert één of meer strafpunten op en wie in twee weken meer dan drie straf­punten vergaart, wordt gestraft met drie uur ‘detention class’ plus vijf dollar boete. Overigens spreekt de scholengroep niet van boetes maar van een verplichte bijdrage in de kosten van het nablijfpersoneel.
Nog afgezien van de juridische haken en ogen, lijkt me dit geen goed idee. Door de school wordt zelfs niet gewaarborgd dat deelname aan de ‘detention class’ leerwinst kan opleveren en aan de schoolvorderingen kan bijdragen. Neen, het zijn gewoon drie ophokuren: ‘detention may take the form of a silent study period, behavior improvement work, cleaning or maintenance work, physical fitness work, or a combination of these.’ Met betrekking tot schorsingen (maximaal tien dagen) hanteert de scholengroep overigens (wettelijke?) regels die iets meer op het behalen van leerwinst gericht zijn: de leerling krijgt huiswerk mee en wordt na terugkomst in de gelegenheid gesteld achterstallige opdrachten, toetsen en proefwerken in te halen. Maar aan binnenschoolse opvang en studiebegeleiding voor uit de klas verwijderde leerlingen hebben ze in Chicago blijkbaar nooit gedacht.
Bron: Huffington Post 20/2/2012; Persbericht 13/2/2012; Student and Parent Handbook 2011-2012 (p.4-5).

De Britse islamdeskundige van Palestijnse afkomst, Haitham al-Haddad, zou vanavond een lezing houden, en morgenochtend een theologische workshop, op uitnodiging van de Islamitische Studentenvereniging Amsterdam (ISA). Ze mochten een collegezaal van de Vrije Universiteit (VU) gebruiken, op voorwaarde dat vanavond niet alleen deze bekende fundamentalist en anti-zionist aan het woord zou komen maar dat ‘verschillende sprekers met elkaar in debat [zouden] gaan over hun standpunten en meningen’. De avond zou gaan over de verantwoordelijkheden van ‘de moslim-academicus in het Westen’. Naar verluidt zou de moslim-politicus Tofik Dibi (Groen Links) met de spreker in debat gaan. Hoewel de ISA aan de gestelde voorwaarden voldeed, trok de VU verleden woensdag haar toezegging in. Zij was bang ervan beticht te worden een manifestatie te sponsoren die als platform kon worden gebruikt voor anti-semitische en anti-joodse uitlatingen. Verleden dinsdag hadden de tweedekamer­fracties van de PVV, CDA, CU, SGP en VVD de regering opgeroepen Al-Haddad de toegang tot het Nederlandse grondgebied te weigeren, waarop minister Opstelten antwoordde dat hij een Britse staatsburger niet kon verbieden in Nederland z’n zegje te doen.
Dit is nu al de tweede keer dat een Amsterdamse universiteit preventieve censuur pleegt jegens een islamitische studentenorganisatie en weigert de vrijheid van vergadering, de vrijheid van meningsvorming en de vrijheid van meningsuiting van haar studenten te beschermen. De vorige keer werd nog zwakjes geschermd met argumenten van openbare orde, maar hier wordt ronduit gesteld dat uitlatingen die niet aan de hoog-wetenschappelijke criteria van ‘het academische debat’ beantwoorden, bij voorbaat van de universitaire campus geweerd moeten worden.
Lees verder … (PDF)

In de Brusselse gemeente Jette woedt de taalstrijd volop. De Nederlandstalige R.K. basisschool Sint-Pieterscollege heeft verordonneerd dat alle leerlingen op het schoolplein Nederlands moeten praten, terwijl 40% van de leerlingen van huis uit Frans spreekt. Dat is een aanscherping van de Engagementsverklaring die ouders bij de inschrijving van hun kind ondertekenen. Het is precies wat het CDA in Nederland met zijn schoolcontracten wil (Slagvaardig en Samen #3.1.8): op school wordt Nederlands gesproken. Maar in Brussel heeft vooral de krant gehaald, dat leerlingen gestraft worden als ze Frans blijven praten op het schoolplein. Wie driemaal betrapt is, moet nablijven. Is dat een inbreuk op de Rechten van het Kind (art. 29/30)? De directrice houdt vol dat er niks aan de hand is: wie een taalachterstand in het Nederlands heeft en dientengevolge op het schoolplein in z’n koeterwaals volhardt, krijgt na schooltijd verplichte bijles in de Nederlandse taal.
Bron: Sud Presse 13/2/2012; La Capitale 15/2/2012; De Standaard 14/2/2012; Le Soir 15/2/2012.

Je volgt een opleiding tot eerste- of tweedegraads leraar en je staat als teacher trainee voor de klas: in eerste instantie als stagiair en later als leraar-in-opleiding. Op de stageschool word je begeleid door de vakleerkracht onder wiens verantwoordelijkheid je lesgeeft (de host teacher) en vaak ook door een speciale teacher trainer. Verder word je vanuit je eigen opleidings­instituut begeleid door een faculty supervisor.
Door een Amerikaanse studentenorganisatie, de California Student Teacher Association, is een ethische code voor trainees opgesteld. Deze is weergegeven in onderstaande tabel (linker­kolom). Voor eigen gebruik hebben de lerarenopleiders van Tulane University (Louisiana) daarin enige wijzigingen aangebracht (gecursiveerd in de rechterkolom). Via onderstaande, drieledige opdracht word je uitgenodigd op jouw beurt een eigen ethische code voor je functioneren als stagiair en leraar-in-opleiding te ontwikkelen.
Lees verder … (PDF)

De prestatieafspraken die de universiteiten met het ministerie hebben gesloten, beginnen hun vruchten af te werpen. Allerlei studiebelemmeringen worden afgeschaft teneinde onnodige studievertraging en -mislukking te voorkomen en studenten voor een langstudeerdersboete te behoeden. Men wil heldere studiecontracten opstellen om de studielast van scripties en werkstukken in de hand te houden. Technische universiteiten saneren de studielast van hun overvolle programma’s. Faculteiten overwegen com­pensatie tussen ruim-voldoende en licht-onvoldoende tentamencijfers mogelijk te maken. Ook wordt de planbaarheid van de studieloop­baan verbeterd door een convergente studieopbouw met bredere propedeuses, zodat studenten minder tijd verliezen door verkeerde studiekeuzes en onnodige struikelvakken.
Verder wordt de selectie van aankomende studenten heroverwogen. De wettelijke mogelijk­heden tot selectie aan de poort worden uitgebreid en overtrokken criteria voor het Bindend Studieadvies (BSA) komen ter discussie te staan. Zo wil de Universiteit Utrecht van een nieuw BSA-criterium uitgaan: kan de student in staat worden geacht in vier jaar de eindstreep van de driejarige bachelor­opleiding te bereiken? Men wil eerder behaalde studiepunten laten meetellen in de BSA-norm: wie in een vorige opleiding studie­punten heeft behaald, mag deze meenemen naar de vrije keuzeruimte van z’n nieuwe studie en deze als reeds behaalde prope­deuse­punten opvoeren (DUB 30/1/2012). Een volgende stap is, denk ik, dat men verworven vrijstellingen van verplichte propedeusevakken eveneens laat meetellen voor de BSA-norm. Tevens denkt het Utrechtse CvB aan een tweede instapmogelijkheid, in februari van het eerste studiejaar, zodat omzwaaiers een boetevrij studiesemester winnen in het langstudeerders­regiem.
Ook valt te overwegen dat men, uitgaande van het Utrechtse BSA-criterium, studenten de mogelijkheid geeft waar nodig bijspijker­cursussen in (de vrije keuzeruimte van) hun propedeuseprogramma op te nemen. De daarmee vergaarde studiepunten kunnen worden meegeteld in de BSA-norm.
Lees verder … (PDF)

In 2008 stuurde de gemeente Amsterdam het lespakket Laat Je Niet Gek Maken naar alle Amsterdamse scholen. Het ging over de vrijheid van meningsuiting. Iedereen heeft recht op zijn eigen mening en mag die ook publiekelijk uiten. Je moet je niet gek laten maken door andermans uitlatingen, ook al ben je het volstrekt niet met hem eens. Probeer naar elkaar te luisteren en vermijd onnodige polarisering.
In het Kinderrechtenverdrag (art. 12/13) wordt de vrijheid van meningsuiting uitdrukkelijk onderschreven, maar zij wordt in één adem genoemd met de vrijheid van meningsvorming: minderjarigen moeten in staat worden gesteld een eigen mening te vormen in alle aan­gelegenheden die hun aangaan. Om daaraan tegemoet te komen, moeten leraren controversiële onderwerpen evenwichtig behandelen. Zij mogen hun gezag niet misbruiken om bepaalde opvattingen te propageren en andere te verketteren. Dat betekent tevens dat de school aan vertegenwoordigers van belangengroepen geen platform mag bieden om onder haar gezag reclame te maken voor hun eigen opvattingen. Bij controversiële onderwerpen moeten alle aspecten evenwichtig behandeld worden, zodat leerlingen een eigen mening kunnen vormen.
Neem nou bijvoorbeeld homoseksualiteit. Volgens OCW (25/11/2011) verdient dat controver­siële onderwerp meer aandacht in het schoolcurriculum. Op vele scholen worden lessen verzorgd door COC-voorlichters, maar ze worden geconfronteerd met agressieve reacties van leerlingen (AD 4/2/2012). Waar komt die agressie vandaan? Is het omdat (sommige) leerlingen niet gediend zijn van hun pleidooi voor non-discriminatie en integratie van homoseksuelen in de samenleving? Of is er iets anders aan de hand: hebben ze bezwaar tegen het feit dat de boodschap wordt uitgedragen door vertegenwoordigers van een homoseksuele belangengroep? Met andere woorden: twijfelen ze aan de bedachtzame wijsheid en objectiviteit van de boodschappers? Is door de school voldoende gewaarborgd dat leerlingen in het kader van hun schoolwerk niet gemanipuleerd worden ten koste van hun vrijheid van menings­vorming?

Een propedeusestudent van de hogeschool Inholland had zich misdragen tegenover een van zijn docenten. Volgens een recent nieuwsbericht had hij zich schuldig gemaakt aan ‘stalking’. Hij werd door de rechter veroordeeld tot 70 uur werkstraf of 35 dagen hechtenis. Bovendien kreeg hij een tuchtrechtelijke sanctie aan de broek: hij werd geschorst door de hogeschool. Het verhaal vermeldt niet wat de student ertoe bewoog zijn docente te stalken (had hij een on­voldoende tentamencijfer gekregen en vond hij het onrechtvaardig dat hij dat niet mocht herkansen?). Ook laten de journalisten onvermeld wanneer en voor hoelang hij geschorst werd. Vast staat slechts dat hij in het eerste verblijfsjaar vijftig propedeutische studiepunten behaalde, dat hij in het tweede verblijfsjaar slechts negen propedeutische studiepunten wist te scoren, en dat de examencommissie hem op basis daarvan een negatief BSA oplegde: hij moest na het tweede verblijfsjaar onverrichterzake vertrekken omdat hij blijkens zijn studieresultaten (59 propedeutische studiepunten in 22 maanden) niet geschikt was voor de desbetreffende opleiding (art. 7.8b WHW). Het verhaal vermeldt niet of hij in het tweede verblijfsjaar ook nog studie­punten voor post-propedeutische vakken behaald heeft.
Wat is de nieuwswaarde van dit onsamenhangende verhaal? Nul komma nul. Het enige wat we eruit kunnen opmaken is dat er een faculteit was die een student op grond van één ontbrekend studiepuntje de laan uit heeft gestuurd en dat zij blijkbaar niet bereid is geweest daar een mouw aan te passen (bijvoorbeeld door een vervangende opdracht of een extra herkansing). Maar het verhaal is nog niet ten einde.
Lees verder … (PDF)

Waarom besluit een zestienjarige middelbarescholier zwanger te worden en haar kind zonder vader op te voeden? Dat is de vraagstelling van de speelfilm 17 Filles die onlangs in première is gegaan. De Franse regisseurs, de gezusters Coulin, hebben zich laten inspireren door ware gebeurtenissen op Gloucester High School (Massachusetts USA) waar in 2008 een geboorten­explosie plaatsvond. Meisjes zouden elkaar hebben opgejut in een soort zwangerschapspact. En dat is dan ook zo’n beetje het bourgeois antwoord van de filmmakers: deze tienerzwanger­schappen komen voort uit groepsdruk, onverantwoordelijk vluchtgedrag en onvolwassen tienerdromen die volstrekt voorbijgaan aan de eisen van het moederschap en aan de ellende die tienermoeders zichzelf en hun kinderen aandoen.
De regisseurs doen geen enkele moeite de mogelijke drijfveren van tienermoeders in hun verscheidenheid te onderzoeken. De film­kijker krijgt één stereotiep frame opgedrongen: irrationeel, onvolwassen vluchtgedrag. Waarom laten de filmmakers geen ruimte voor de hypothese dat er in de Westerse beschaafde wereld een zestienjarige vrouw kan bestaan die na rijp beraad besluit dat zij niet langer wil worden kleingehouden, maar dat zij toe is aan volwassen, verantwoordelijk moederschap, zelfs als er geen jongen voorhanden is met wie ze de ouderlijke zorg zou willen delen? Je moet zo’n existentiële keuze niet idealiseren, maar door de regisseurs wordt die keuzemogelijkheid klakkeloos geloochend en verketterd. De meiden worden door hen over één kam geschoren. Waarom is het niet bij hen opgekomen ten minste één van de zeventien als een bewust-kiezende, verantwoordelijke jongvolwassene te portretteren?

Wie onderwijzer wil worden, moet een havo-, vwo- of mbo4-diploma op zak hebben. Maar onlangs heeft een adviescommissie van de HBO-raad bedacht dat aankomende pabo-studenten tevens toelatingstoetsen Nederlands, Engels, Rekenen, Aardrijkskunde, Geschiedenis en Natuurkunde/Biologie moeten afleggen. De toetsen voor Nederlands en Rekenen zijn een paar jaar geleden al ingevoerd; ze liggen (naar verluidt) op het startniveau van de eerste klas havo/vwo. De overige toetsen corresponderen echter met het eindniveau van havo-3 en mavo-4. Als het vak in z’n eindexamenpakket of mbo-curriculum heeft gezeten, wordt de aspirant-student vrijgesteld van de desbetreffende toelatingstoets. Wie voor de toelatingstoets zakt, moet een bijspijkertraject volgen. Maar ‘de last van het wegwerken van deficiënties (…) hoort [volgens de commissie] niet thuis in het hbo.’ In principe moeten de vo- en mbo-opleidingen ervoor zorgen dat studenten zonder deficiënties aan hun pabo-opleiding kunnen beginnen, en ‘het lijkt [de commissie] verdedigbaar [ook] een prikkel neer te leggen bij de studenten zelf. Dat is voor andere studies in het hoger onderwijs [immers] heel gebruikelijk.’ De commissie laat doorschemeren dat zij in elk geval niet wil dat de deelname aan bijspijkercursussen door de pabo met studiepunten beloond zou worden.
Lees verder … (PDF)

Vorige week heb ik de documentaire Waiting for Superman bekeken. Dit filmisch pamflet kwam anderhalf jaar geleden in roulatie. De filmmakers zetten het openbare onderwijs van de Verenigde Staten in de beklaagdenbank: wie voor een dubbeltje geboren is, wordt nooit een kwartje. Kinderen die wat meer in hun mars hebben, wachten tevergeefs op die omnipotente filmheld Superman die hen uit het slop haalt. Dat komt volgens de makers door de abominabele onderwijskwaliteit en met name door de lamlendigheid van de leerkrachten en de macht van de vakbonden. De makers menen dat privatisering en deregulering van het onderwijs de enige uitweg biedt: Superman zal de talenten van kansarme leerlingen recht doen door, in plaats van openbare scholen, onafhankelijke ‘charter schools’ op te richten. Het wachten is niet op meer geld maar op zelfstandige scholen met ambitie en daadkracht.
Lees verder … (PDF)