Rob Kickert zegt: strenger studieadvies werkt

Vrijdag 4 december promoveerde Rob Kickert op het proefschrift Raising the bar (EUR 3/12/2020, NRC 3/12/2020). Hij heeft de effectiviteit van de strenge examenregeling van de Rotterdamse opleidingen Bedrijfskunde, Geneeskunde en Psychologie onderzocht. Die regeling houdt in dat alle studenten die aan het eind van hun eerste studiejaar vertraagd zijn geraakt, middels een ‘bindend studieadvies’ (BSA) uit de opleiding worden verwijderd, tenzij ze per­soon­lijke omstandigheden kunnen aanvoeren die de studie­vertraging veroorzaakt hebben. Hij con­cludeert dat die regeling inderdaad tot een hoger studietempo leidt. Prompt heeft VVD-parlementariër Dennis Wiersma Kamervragen (4/12/2020) aan minister Van Engelshoven gesteld: welke beleidsconclusies verbindt u aan deze onderzoeksbevindingen? De minister zou het volgende kunnen antwoorden:
1. De Rotterdamse examenregeling (“Nominaal=Normaal”) staat op gespannen voet met de Wet op het hoger onderwijs (WHW), waarin bepaald is dat één studiepunt voor de gemiddelde student 28 uur kost. Een jaarlast van 60 studiepunten kost de gemiddelde student dus 1680 uur. Het bindend studieadvies wordt vlak na het begin van de zomervakantie uitgebracht, dus eer­stejaarsstudenten hebben slechts 42 werkweken van 40 uur tot hun beschikking om de vereiste 60 studiepunten te verwerven. Maar dan hebben we het over de gemiddelde (=mediane) stu­dent. Vijftig procent van de aankomende studenten heeft méér dan 1680 uur nodig om de wette­lijke studielast te verzetten: hun individuele studielast is derhalve, 10 maanden lang, méér dan 40 uur per week. Die ‘slechtere’ helft van het studentencohort omvat deels ongeschikte, maar deels ook geschikte studenten. Een groot risico van de Rotterdamse examen­regeling is dat geschikte studenten overbelast worden en ten onrechte worden weggestuurd.
2. In dat verband kan de minister erop wijzen dat vele studenten zinloos worden rondgepompt: ze worden bij de ene instelling middels een BSA uit de opleiding verwijderd, waarna ze die­zelfde opleiding bij een andere instelling met succes doorlopen.
3. Bij de evaluatie van de Rotterdamse examenregeling moet men tevens rekening houden met het risico dat overbelaste eerste­jaars­studenten weliswaar de BSA-norm halen, maar in hun tweede verblijfsjaar veel hersteltijd nodig hebben. Het risico is dus dat hun belastbaarheid na het succesvolle eerste jaar omlaag duikelt en dat ze ten gevolge daarvan in hun tweede jaar veel vertraging oplopen.
4. Verder kan de minister erop wijzen dat er nergens in Nederland experimentele evaluaties van BSA-examenregelingen onder­nomen zijn (cf. Spaai et al. 2019). Zo is het denkbaar dat de gemeten positieve effecten van de nieuwe (strenge) examenregeling van een opleiding (in ver­gelijking met de oude, minder strenge examenregeling van die opleiding) te danken zijn aan het feit dat aspirant-studenten die willen (of moeten) werken naast hun studie, naar een zuster­opleiding aan een andere onderwijsinstelling uitwijken. Anders gezegd: als je hier een strenge examenregeling invoert, dan krijg je een waterbedeffect op de instroompopulatie, hetgeen be­tekent dat de aspirant-studenten met een relatief lage slaagkans hun heil elders zoeken. Daar­door krijg je een geflatteerd beeld van de effectiviteit van de nieuwe examenregeling.
5. Tot zover de algemene kanttekeningen. Als de minister dieper wil graven moet zij het proef­schrift zelf ter hand nemen, maar bij mijn weten is dat nog niet verkrijgbaar (RidderPrint). Gelukkig zijn er wel enkele andere bronnen beschikbaar die enig licht werpen op de vermoede­lijke inhoud van het proefschrift, namelijk Kickert et al. (23/11/2020), EUR (16/11/2020) en Adriaans et al. (2013). Hieruit kan de minister de volgende kanttekeningen putten:
Lees verder … (PDF)

3 reacties op “Rob Kickert zegt: strenger studieadvies werkt”

  1. Wes Holleman zegt:

    Er kan nog een punt 6 aan het ministeriële antwoord worden toegevoegd. Het gaat om het percentage studenten dat onder de oude examenregeling alsnog moest stoppen omdat ze aan het eind van het tweede verblijfsjaar niet alle 60 propedeutische studiepunten hadden behaald. In de Kamerbrief Toepassing van bindend studieadvies in het hoger onderwijs (9/9/2016) maakte het ministerie bekend dat sommige instellingen de wettelijke BSA-regels onjuist hebben toegepast. Wat de Erasmus Universiteit betreft, gaat het met name om de oude examenregeling: de EUR had als BSA-regel ingevoerd dat studenten die aan het eind van hun eerste verblijfsjaar minimaal veertig studiepunten hadden behaald en op basis daarvan een positief advies kregen, alsnog met een bindend studieadvies zouden worden weggestuurd als ze de resterende propedeutische studiepunten niet aan het eind van hun tweede verblijfsjaar hadden behaald. Maar het College van Beroep H.O. heeft gevonnist dat deze handelwijze in strijd met de wettelijke regels is. Als het wettelijke BSA correct was toegepast, zouden er onder de oude examenregeling geen studenten aan het eind van hun tweede verblijfsjaar zijn weggestuurd (behalve diegenen van wie het advies wegens persoonlijke omstandigheden was aangehouden en die de resterende propedeutische studiepunten niet aan het eind van hun tweede verblijfsjaar hadden behaald). De gecorrigeerde oude examenregeling zou vermoedelijk een iets beter (of iets minder slecht) diplomarendement in of binnen vijf jaar hebben opgeleverd.

  2. Wes Holleman zegt:

    Henk Pijlman, scheidend bestuursvoorzitter van de Hanzehogeschool, stelt in ScienceGuide (6/1/2021) dat de huidige, strenge BSA-normen ontstaan zijn in antwoord op het financieringsmodel van de rijksoverheid: het kost de universiteit of hogeschool klauwen met geld als zij haar studenten toestaat langer over hun studie te doen. Als de politici willen dat het bsa wordt versoepeld of afgeschaft, moeten ze een ander financieringsmodel bedenken.
    Wat is ‘klauwen met geld’? Studenten betalen momenteel een opslag van zo’n 15% op het normale collegegeld om te mogen meedoen aan het experiment Flexstuderen (collegegeld per studiepunt); dat zou neerkomen op minimaal 41,08 euro per studiepunt. Want het normale collegegeld bedraagt momenteel 2.143 euro per studiejaar (dus minimaal 35,72 euro per studiepunt). OU-studenten betalen veel meer: 53,95 euro per studiepunt (exclusief studiematerialen, inclusief drie tentamenkansen).

  3. Wes Holleman zegt:

    Het proefschrift is te leen bij de Universiteitsbibliotheek van de Erasmus Universiteit te Rotterdam. Naar mijn indruk kan het pdf-bestand niet gedownload worden, tenzij je over een code beschikt. Zit er soms een (meerjarig) embargo op?